plan pracy licencjackiej
Wstęp
Rozdział I.
Definicja działalności gospodarczej i przedsiębiorcy
1. Działalność gospodarcza w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej
2. Działalność gospodarcza w i literaturze przedmiotu
3. Definicja i klasyfikacja przedsiębiorstw
3.1. Klasyfikacja według form własności
3.2. Klasyfikacja według formy organizacyjno – prawnej
3.3. Pozostałe klasyfikacje
4. Źródła finansowania działalności gospodarczej
Rozdział II.
Czynności administracyjno – prawne związane z podejmowaniem działalności gospodarczej
1. Uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców
1.1. Wpis do Krajowego Rejestru Działalności Gospodarczej
1.2. Wpis do Krajowego Rejestru Sądowego
2. Uzyskanie koncesji i pozwoleń w niektórych dziedzinach działalności gospodarczej
2.1. Wniosek o udzielenie koncesji
2.2. Zezwolenie
3. Oznakowanie zakładu głównego
4. Obowiązek dokonywania rozliczeń przy pomoc rachunku bankowego
Rozdział III.
Obowiązki administracyjno – prawne związane z prowadzeniem i likwidacją działalności gospodarczej
1. Obowiązek podatkowy
2. Obowiązek statystyczny
3. Czynności związane z likwidacją działalności gospodarczej
Zakończenie
Bibliografia
Spis tabel i rysunków
Wstęp
Prowadzenie działalności gospodarczej stanowi jeden z podstawowych przejawów aktywności ekonomicznej człowieka i jednocześnie ważny element funkcjonowania gospodarki rynkowej. Przedsiębiorcy uczestniczą w procesach produkcji, wymiany i świadczenia usług, tworzą miejsca pracy, zaspokajają potrzeby konsumentów, podejmują działalność inwestycyjną oraz przyczyniają się do powstawania dochodów publicznych. Swoboda podejmowania działalności gospodarczej nie oznacza jednak całkowitego braku ograniczeń. Osoba zamierzająca rozpocząć prowadzenie przedsiębiorstwa musi uwzględnić szereg wymogów wynikających z obowiązujących przepisów prawa oraz dopełnić określonych czynności administracyjnych.
Podjęcie działalności gospodarczej jest zatem nie tylko decyzją ekonomiczną, lecz również procesem wywołującym liczne konsekwencje prawne. Już na etapie przygotowania do rozpoczęcia działalności przyszły przedsiębiorca powinien określić jej przedmiot, wybrać odpowiednią formę organizacyjno-prawną, ustalić sposób finansowania oraz sprawdzić, jakie obowiązki rejestracyjne i administracyjne będą związane z planowanym rodzajem aktywności. W przypadku niektórych rodzajów działalności samo dokonanie rejestracji nie jest wystarczające, ponieważ ich wykonywanie może wymagać uzyskania dodatkowego uprawnienia, w szczególności koncesji, zezwolenia albo wpisu do właściwego rejestru działalności regulowanej.
Administracyjnoprawne uwarunkowania działalności gospodarczej wynikają między innymi z konieczności pogodzenia swobody przedsiębiorczości z ochroną interesu publicznego. Państwo, tworząc system prawny określający zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej, powinno z jednej strony umożliwiać rozwój aktywności przedsiębiorców, a z drugiej zapewniać ochronę takich wartości jak bezpieczeństwo obrotu gospodarczego, prawa konsumentów, prawidłowe funkcjonowanie systemu podatkowego, ochrona konkurencji czy możliwość wykonywania określonych zadań przez administrację publiczną. Z tego względu przedsiębiorca działa w ramach systemu praw i obowiązków, których znajomość stanowi jeden z warunków prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Podstawowe znaczenie ma samo określenie, czym jest działalność gospodarcza oraz kto może zostać uznany za przedsiębiorcę. Pojęcia te wyznaczają bowiem zakres zastosowania wielu regulacji prawnych dotyczących prowadzenia przedsiębiorstwa. Działalność gospodarcza posiada określone cechy pozwalające odróżnić ją od aktywności podejmowanej okazjonalnie, działalności o charakterze niezarobkowym lub innych form aktywności zawodowej. Równie ważne pozostaje ustalenie statusu przedsiębiorcy, ponieważ wiąże się z nim powstanie określonych praw, obowiązków oraz odpowiedzialności.
Wybór formy prowadzenia działalności gospodarczej ma istotne konsekwencje zarówno organizacyjne, jak i prawne. Przedsiębiorstwa mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów, między innymi ze względu na formę własności, formę organizacyjno-prawną, wielkość, rodzaj prowadzonej działalności czy zakres terytorialny funkcjonowania. Z punktu widzenia osoby rozpoczynającej działalność szczególnie istotny jest wybór formy organizacyjno-prawnej, ponieważ wpływa ona na sposób rejestracji przedsiębiorstwa, zakres odpowiedzialności za jego zobowiązania, sposób zarządzania oraz część obowiązków związanych z późniejszym funkcjonowaniem podmiotu.
Nie bez znaczenia pozostają także kwestie ekonomiczne. Rozpoczęcie działalności wymaga w wielu przypadkach zaangażowania kapitału przeznaczonego między innymi na zakup wyposażenia, materiałów, towarów, wynajem pomieszczeń, działania promocyjne czy pokrywanie kosztów bieżącego funkcjonowania do momentu osiągnięcia odpowiedniego poziomu przychodów. Przyszły przedsiębiorca powinien więc rozpoznać dostępne źródła finansowania oraz ocenić możliwość wykorzystania kapitału własnego i obcego. Decyzje podejmowane na tym etapie mogą oddziaływać na płynność finansową, poziom zadłużenia i możliwości dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.
Jednym z najważniejszych etapów rozpoczynania działalności jest dokonanie właściwej rejestracji. Sposób jej przeprowadzenia zależy od przyjętej formy prawnej. W aktualnym systemie prawnym przedsiębiorcy będący osobami fizycznymi podlegają co do zasady ewidencjonowaniu w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, natomiast podmioty podlegające rejestracji sądowej wpisywane są do Krajowego Rejestru Sądowego. CEIDG jest prowadzoną elektronicznie ewidencją służącą między innymi rejestrowaniu przedsiębiorców będących osobami fizycznymi.
Rejestracja działalności pełni istotną funkcję dla bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Informacje dotyczące przedsiębiorcy mogą być wykorzystywane przez kontrahentów, klientów oraz organy administracji publicznej. Istnienie publicznych rejestrów ułatwia weryfikację podmiotu gospodarczego i umożliwia ustalenie podstawowych danych dotyczących prowadzonej przez niego działalności. Jednocześnie dokonanie wpisu jest jednym z podstawowych obowiązków, które musi uwzględnić osoba zamierzająca rozpocząć działalność w formie podlegającej rejestracji.
W przypadku niektórych rodzajów działalności gospodarczej ustawodawca przewiduje dodatkowe warunki jej wykonywania. Wynikają one najczęściej ze szczególnego charakteru danej działalności oraz potrzeby ochrony ważnych interesów publicznych. Przedsiębiorca może zostać zobowiązany do uzyskania koncesji, zezwolenia lub wpisu do odpowiedniego rejestru. Koncesja należy do najbardziej restrykcyjnych sposobów ograniczenia dostępu do prowadzenia określonego rodzaju działalności, a przepisy szczególne określają, w jakich dziedzinach jest wymagana oraz jakie warunki musi spełnić przedsiębiorca ubiegający się o jej uzyskanie.
Obowiązki administracyjnoprawne przedsiębiorcy nie kończą się wraz z rejestracją działalności. W toku funkcjonowania przedsiębiorstwa powstają kolejne zobowiązania wobec organów państwa i innych instytucji publicznych. Przedsiębiorca musi w szczególności prawidłowo wywiązywać się z obowiązków podatkowych, prowadzić wymaganą dokumentację oraz dokonywać odpowiednich zgłoszeń i rozliczeń. Zakres tych obowiązków może być uzależniony od formy prawnej przedsiębiorstwa, rodzaju prowadzonej działalności, wielkości osiąganych przychodów oraz innych okoliczności określonych w przepisach.
Szczególnie istotną grupę stanowią obowiązki podatkowe. Rozpoczęcie działalności gospodarczej powoduje konieczność ustalenia zasad rozliczania uzyskiwanych dochodów lub przychodów oraz innych należności publicznoprawnych związanych z działalnością przedsiębiorstwa. Przedsiębiorca powinien prawidłowo dokumentować operacje gospodarcze, przestrzegać terminów dokonywania rozliczeń i składać wymagane deklaracje lub informacje. Obciążenia podatkowe stanowią więc nie tylko ekonomiczny koszt prowadzenia działalności, ale także źródło szeregu obowiązków formalnych.
Prowadzenie działalności może również powodować konieczność wykonywania określonych obowiązków statystycznych. Informacje przekazywane przez przedsiębiorców są wykorzystywane między innymi do tworzenia danych opisujących funkcjonowanie poszczególnych sektorów oraz całej gospodarki. Z punktu widzenia przedsiębiorcy oznacza to konieczność uwzględnienia w organizacji działalności również obowiązków informacyjnych, które nie są bezpośrednio związane ze sprzedażą produktów lub świadczeniem usług, lecz wynikają z uczestnictwa podmiotu w zorganizowanym systemie gospodarczym.
Kolejnym zagadnieniem jest dokonywanie rozliczeń związanych z prowadzoną działalnością. Przepisy przewidują sytuacje, w których płatności pomiędzy przedsiębiorcami powinny być realizowane za pośrednictwem rachunku płatniczego. Obowiązek taki służy między innymi zwiększeniu przejrzystości obrotu gospodarczego. Zasady dotyczące rozliczeń przedsiębiorców pokazują, że regulacje administracyjnoprawne oddziałują nie tylko na sam moment rozpoczęcia działalności, ale również na sposób realizowania poszczególnych operacji w toku funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Spełnianie obowiązków prawnych ma znaczenie dla bezpieczeństwa działalności przedsiębiorcy. Niedopełnienie określonych czynności, brak wymaganego zezwolenia, niewłaściwe dokonanie zgłoszenia czy niewywiązanie się z obowiązków publicznoprawnych może powodować niekorzystne konsekwencje. W zależności od rodzaju naruszenia mogą one przyjmować formę odpowiedzialności administracyjnej, podatkowej, cywilnej, a w określonych przypadkach również karnej lub karnej skarbowej. Znajomość regulacji dotyczących przedsiębiorców ma więc praktyczne znaczenie dla ograniczenia ryzyka prowadzonej działalności.
Jednocześnie system obowiązków przedsiębiorcy nie powinien być postrzegany wyłącznie jako zbiór ograniczeń. Rejestracja działalności, jednoznaczne określenie statusu podmiotu oraz uregulowanie zasad wykonywania określonych rodzajów działalności przyczyniają się również do zwiększenia pewności i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Przedsiębiorca uczestniczący w rynku może dzięki istniejącym rejestrom i procedurom zweryfikować swoich kontrahentów, natomiast klienci uzyskują możliwość sprawdzenia podstawowych informacji dotyczących podmiotu, z którego usług zamierzają skorzystać.
Administracyjnoprawne aspekty funkcjonowania przedsiębiorstwa dotyczą również zakończenia jego działalności. Decyzja o zaprzestaniu prowadzenia przedsiębiorstwa nie oznacza natychmiastowego ustania wszystkich obowiązków. Konieczne jest wykonanie szeregu czynności związanych z formalnym zakończeniem działalności, uregulowaniem zobowiązań, dokonaniem odpowiednich rozliczeń oraz wykreśleniem przedsiębiorcy z właściwego rejestru. W przypadku CEIDG system umożliwia między innymi zmianę danych przedsiębiorcy, zawieszenie, wznowienie oraz zakończenie działalności.
Likwidacja działalności powinna zatem zostać przeprowadzona w sposób uporządkowany, z uwzględnieniem przepisów właściwych dla danej formy prawnej przedsiębiorstwa. Zakres wymaganych czynności może się różnić w zależności od tego, czy działalność jest wykonywana przez osobę fizyczną, czy w ramach określonej spółki. Niezależnie jednak od przyjętej formy przedsiębiorca powinien pamiętać, że zakończenie aktywności gospodarczej nie zawsze powoduje automatyczne wygaśnięcie istniejących wcześniej zobowiązań.
Problematyka obowiązków administracyjnoprawnych przedsiębiorcy ma zatem rozległy charakter i obejmuje różne etapy funkcjonowania działalności gospodarczej – od jej przygotowania i rejestracji, poprzez wykonywanie bieżących obowiązków, aż do formalnego zakończenia działalności. Poszczególne obowiązki tworzą system, którego prawidłowe stosowanie wymaga znajomości zarówno ogólnych regulacji dotyczących przedsiębiorców, jak i przepisów szczególnych odnoszących się do określonego rodzaju działalności.
Znajomość tych zagadnień ma szczególne znaczenie dla osoby rozpoczynającej działalność po raz pierwszy. Koncentracja na ekonomicznym wymiarze planowanego przedsięwzięcia może powodować niedostateczne uwzględnienie jego strony formalnoprawnej. Tymczasem właściwe przygotowanie do podjęcia działalności powinno obejmować zarówno opracowanie modelu biznesowego i zapewnienie źródeł finansowania, jak i ustalenie wymagań dotyczących rejestracji, uzyskania niezbędnych uprawnień oraz wykonywania obowiązków wobec administracji publicznej.
Celem głównym niniejszej pracy jest przedstawienie i analiza obowiązków przedsiębiorcy o charakterze administracyjnoprawnym związanych z podejmowaniem, prowadzeniem oraz zakończeniem działalności gospodarczej. Osiągnięcie tego celu wymaga w pierwszej kolejności wyjaśnienia podstawowych pojęć związanych z działalnością gospodarczą i przedsiębiorcą, a następnie przedstawienia czynności formalnoprawnych wymaganych na poszczególnych etapach funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Do celów szczegółowych pracy należy przedstawienie pojęcia działalności gospodarczej oraz przedsiębiorcy, scharakteryzowanie podstawowych klasyfikacji przedsiębiorstw i omówienie źródeł finansowania działalności gospodarczej. Kolejnym celem jest analiza obowiązków rejestracyjnych związanych z rozpoczęciem działalności oraz przedstawienie sytuacji, w których konieczne jest uzyskanie dodatkowych uprawnień do wykonywania określonego rodzaju działalności. Praca ma również na celu scharakteryzowanie wybranych obowiązków pojawiających się w toku prowadzenia przedsiębiorstwa oraz czynności wymaganych przy zakończeniu jego działalności.
Przedmiotem pracy są administracyjnoprawne uwarunkowania podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Zakres opracowania obejmuje zarówno podstawowe zagadnienia definicyjne i klasyfikacyjne, jak również obowiązki związane z rejestracją, uzyskiwaniem wymaganych uprawnień, rozliczeniami, realizowaniem obowiązków publicznoprawnych oraz zakończeniem działalności.
W pracy zastosowano przede wszystkim metodę formalno-dogmatyczną oraz metodę analizy i krytyki piśmiennictwa. Pierwsza z nich służy analizie przepisów prawnych regulujących status przedsiębiorcy oraz obowiązki wynikające z podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej. Analiza literatury pozwala natomiast na przedstawienie poglądów doktryny dotyczących podstawowych pojęć i instytucji prawnych omawianych w pracy. Podstawę źródłową stanowią zatem akty prawne oraz literatura z zakresu prawa gospodarczego i administracyjnego, uzupełnione o opracowania dotyczące funkcjonowania przedsiębiorstw.
Praca została podzielona na trzy rozdziały. Pierwszy rozdział poświęcono podstawowym zagadnieniom związanym z działalnością gospodarczą i przedsiębiorcą. Przedstawiono w nim sposób definiowania działalności gospodarczej w regulacjach prawnych oraz literaturze przedmiotu. Następnie omówiono definicję i klasyfikację przedsiębiorstw, ze szczególnym uwzględnieniem podziału według form własności oraz form organizacyjno-prawnych. Końcową część rozdziału poświęcono podstawowym źródłom finansowania działalności gospodarczej.
Drugi rozdział koncentruje się na czynnościach administracyjnoprawnych bezpośrednio związanych z podejmowaniem działalności gospodarczej. Omówiono przede wszystkim problematykę wpisu przedsiębiorcy do właściwego rejestru oraz znaczenie rejestracji dla legalnego funkcjonowania podmiotu. Następnie przedstawiono zagadnienia związane z koncesjami i zezwoleniami wymaganymi w odniesieniu do niektórych rodzajów działalności. Uwzględniono również pozostałe obowiązki formalne związane z rozpoczęciem oraz wykonywaniem działalności, w tym kwestie dotyczące rozliczeń dokonywanych za pośrednictwem rachunku płatniczego.
Trzeci rozdział dotyczy obowiązków administracyjnoprawnych związanych z dalszym prowadzeniem oraz zakończeniem działalności gospodarczej. Przedstawiono w nim wybrane obowiązki publicznoprawne przedsiębiorcy, w szczególności obowiązki podatkowe i statystyczne, a także pozostałe powinności pojawiające się w toku prowadzenia przedsiębiorstwa. Ostatnia część rozdziału została poświęcona czynnościom związanym z zakończeniem i likwidacją działalności gospodarczej.
Podjęta w pracy problematyka ma znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne. Osoba rozpoczynająca prowadzenie przedsiębiorstwa powinna bowiem posiadać nie tylko odpowiednie zasoby finansowe oraz pomysł na działalność, lecz także podstawową wiedzę o regulacjach określających sposób jej legalnego wykonywania. Właściwe wywiązywanie się z obowiązków administracyjnoprawnych pozwala ograniczyć ryzyko wystąpienia negatywnych konsekwencji prawnych oraz stwarza podstawy do prawidłowego i stabilnego funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Analiza obowiązków występujących na kolejnych etapach działalności pozwala jednocześnie ukazać przedsiębiorcę jako uczestnika stosunków gospodarczych pozostającego w licznych relacjach z administracją publiczną. Podejmowanie działalności gospodarczej jest zatem procesem wymagającym nie tylko przygotowania ekonomicznego i organizacyjnego, ale również odpowiedniego przygotowania prawnego. Świadomość zakresu obowiązków, terminów ich wykonywania oraz konsekwencji ich naruszania powinna stanowić jeden z podstawowych elementów przygotowania osoby zamierzającej rozpocząć własną działalność gospodarczą.