Plan licencjat
Leasing jako forma finansowania inwestycji. Studium przypadku
Wstęp
Rozdział I. Leasing jako instrument finansowy – geneza i istota pojęcia
1.1. Powstanie i rozwój leasingu
1.2. Charakterystyka leasingu
1.2.1. Definicja leasingu
1.2.2. Klasyfikacja leasingu
1.2.3. Charakter prawny umowy leasingu
Rozdział II. Leasing na tle innych źródeł finansowania
2.1. Wybór źródła finansowania inwestycji
2.2. Leasing a środki własne przedsiębiorstw
2.3. Leasing a najem/dzierżawa
2.4. Leasing a kredyt bankowy
Rozdział III. Finansowanie inwestycji za pomocą leasingu – studium przypadku
3.1. Warunki ekonomiczne inwestycji
3.2. Możliwości zakupu przedmiotu ze środków własnych
3.3. Pozyskanie przedmiotu dzięki leasingowi operacyjnemu
3.4. Pozyskanie przedmiotu dzięki leasingowi finansowemu
Zakończenie
Bibliografia
Spis tabel
Spis rysunków
Aneks
Wstęp
Rozwój przedsiębiorstwa jest w znacznym stopniu uzależniony od jego zdolności do podejmowania i realizowania przedsięwzięć inwestycyjnych. Inwestycje umożliwiają zwiększanie potencjału produkcyjnego, unowocześnianie wykorzystywanych technologii, poprawę jakości oferowanych produktów i usług, ograniczanie kosztów działalności oraz dostosowywanie przedsiębiorstwa do zmieniających się warunków rynkowych. Realizacja planów inwestycyjnych wymaga jednak zaangażowania odpowiednich środków finansowych, co sprawia, że wybór źródła finansowania staje się jednym z istotnych elementów procesu podejmowania decyzji gospodarczych.
Przedsiębiorstwa mogą finansować inwestycje na wiele sposobów. Podstawowym rozwiązaniem jest wykorzystanie środków własnych, pochodzących między innymi z wypracowanego i zatrzymanego zysku. W praktyce możliwości samofinansowania są jednak ograniczone wielkością posiadanych zasobów finansowych oraz koniecznością utrzymywania odpowiedniego poziomu płynności. Zaangażowanie znacznej części własnego kapitału w zakup określonego składnika majątku może ograniczyć możliwości finansowania bieżącej działalności albo realizowania innych przedsięwzięć. Z tego względu przedsiębiorstwa poszukują również zewnętrznych źródeł finansowania, pozwalających na pozyskanie potrzebnych środków bez konieczności jednorazowego angażowania całej wartości inwestycji.
Jednym z instrumentów wykorzystywanych w tym zakresie jest leasing. Wraz z rozwojem rynku usług finansowych stał się on istotnym sposobem pozyskiwania przez przedsiębiorstwa środków transportu, maszyn, urządzeń, wyposażenia oraz innych składników majątkowych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej. Istota leasingu sprowadza się do oddania określonego przedmiotu do korzystania przez oznaczony czas w zamian za ustalone świadczenia pieniężne. Rozwiązanie to pozwala korzystającemu wykorzystywać dany składnik majątku do realizacji celów gospodarczych bez konieczności jego natychmiastowego nabycia za pełną cenę.
Znaczenie leasingu jako sposobu finansowania inwestycji wynika między innymi z możliwości rozłożenia kosztów związanych z pozyskaniem przedmiotu na określony okres. W wielu przypadkach umożliwia to przedsiębiorstwu szybsze rozpoczęcie użytkowania potrzebnego składnika majątku, nawet gdy nie dysponuje ono wystarczającymi środkami na jego zakup za gotówkę. Ma to szczególne znaczenie w przypadku inwestycji związanych z nabyciem kosztownych maszyn, pojazdów lub urządzeń, których zakup mógłby wymagać znacznego ograniczenia zasobów pieniężnych przedsiębiorstwa.
Leasing nie powinien być jednak traktowany jako rozwiązanie zawsze korzystniejsze od innych sposobów finansowania. Ocena jego opłacalności wymaga uwzględnienia warunków konkretnej inwestycji, wysokości wymaganych opłat, okresu obowiązywania umowy, wartości przedmiotu, konsekwencji podatkowych i bilansowych oraz sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa. Istotne jest również porównanie całkowitych kosztów związanych z leasingiem z kosztami zastosowania alternatywnych źródeł finansowania. Dopiero taka analiza pozwala określić, czy leasing jest rozwiązaniem ekonomicznie uzasadnionym w danych warunkach.
Wybór źródła finansowania inwestycji powinien zatem stanowić rezultat świadomej decyzji ekonomicznej. Przedsiębiorstwo powinno brać pod uwagę nie tylko dostępność określonych form finansowania, lecz również ich koszt, wpływ na płynność finansową, poziom ryzyka oraz konsekwencje dla przyszłej sytuacji finansowej. Istotne mogą być również takie czynniki jak długość okresu finansowania, możliwość wcześniejszego zakończenia umowy, wymagane zabezpieczenia oraz sposób rozliczania przedmiotu inwestycji.
W tym kontekście leasing stanowi jedną z możliwości, które powinny być oceniane na tle innych dostępnych rozwiązań. Jedną z podstawowych alternatyw jest finansowanie inwestycji ze środków własnych. Zaletą tego sposobu jest brak konieczności ponoszenia kosztów związanych z pozyskaniem zewnętrznego kapitału oraz niezależność od instytucji finansujących. Jednocześnie zakup składnika majątku za gotówkę oznacza konieczność jednorazowego zaangażowania znacznej kwoty, która mogłaby zostać wykorzystana na inne potrzeby przedsiębiorstwa. W przypadku leasingu przedsiębiorstwo może natomiast zachować część własnych środków i rozłożyć obciążenia finansowe w czasie.
Leasing wykazuje również pewne podobieństwa do najmu i dzierżawy. We wszystkich tych przypadkach podmiot korzystający z określonego składnika majątku nie musi być jego właścicielem. Poszczególne konstrukcje różnią się jednak pod względem prawnym, ekonomicznym i finansowym. Leasing jest zazwyczaj silniej związany z finansowaniem nabycia określonego przedmiotu oraz ma bardziej złożoną konstrukcję umowną. Z tego względu prawidłowe rozróżnienie leasingu od najmu i dzierżawy ma znaczenie dla właściwej oceny skutków zawarcia określonej umowy.
Szczególnie istotne jest również porównanie leasingu z kredytem bankowym. Obie formy umożliwiają przedsiębiorstwu realizację inwestycji bez konieczności dysponowania pełną kwotą środków własnych w momencie jej rozpoczęcia. W przypadku kredytu przedsiębiorstwo uzyskuje środki pieniężne, za które dokonuje zakupu określonego składnika majątku, natomiast w leasingu przedmiot pozostaje przez określony czas w strukturze własnościowej właściwej dla danej formy leasingu, a korzystający użytkuje go na zasadach ustalonych w umowie. Różnice te wpływają na sposób finansowania, rozliczania oraz ponoszenia ryzyka.
Leasing występuje ponadto w różnych formach, które mogą powodować odmienne konsekwencje dla stron umowy. Szczególne znaczenie mają leasing operacyjny i leasing finansowy. Różnią się one między innymi zasadami ujmowania przedmiotu umowy, amortyzacji oraz sposobem rozliczania poszczególnych płatności. Wybór pomiędzy tymi formami powinien być dostosowany do potrzeb przedsiębiorstwa, jego sytuacji finansowej oraz charakteru finansowanej inwestycji.
Leasing operacyjny jest jednym z najczęściej rozpatrywanych sposobów pozyskiwania składników majątkowych przez przedsiębiorstwa. Jego konstrukcja pozwala na użytkowanie przedmiotu przez okres określony w umowie w zamian za okresowe opłaty leasingowe. W określonych warunkach przedsiębiorca może następnie skorzystać z możliwości wykupu przedmiotu. Rozwiązanie to pozwala rozłożyć ciężar finansowania inwestycji na kolejne okresy i może ułatwiać zarządzanie przepływami pieniężnymi przedsiębiorstwa.
Leasing finansowy ma natomiast inną konstrukcję ekonomiczną i księgową. W większym stopniu zbliża się do finansowania zakupu składnika majątku z wykorzystaniem kapitału zewnętrznego. Różnice między leasingiem operacyjnym a finansowym powodują, że ich zastosowanie może prowadzić do odmiennych skutków dla przedsiębiorstwa. Z tego względu porównanie obu form w odniesieniu do tej samej inwestycji jest szczególnie użyteczne przy ocenie ich ekonomicznej atrakcyjności.
Analizując leasing jako sposób finansowania, należy również uwzględnić jego charakter prawny. Umowa leasingu określa prawa i obowiązki stron, zasady korzystania z przedmiotu, wysokość i harmonogram płatności, odpowiedzialność za przedmiot oraz warunki zakończenia stosunku prawnego. Charakter prawny tej umowy pozostaje ściśle związany z jej gospodarczą funkcją, ponieważ rozwiązania przyjęte w kontrakcie wpływają na rzeczywiste koszty i ryzyka związane z finansowaniem inwestycji.
Popularność leasingu wynika między innymi z jego elastyczności oraz możliwości dostosowania warunków umowy do charakteru finansowanego przedmiotu i sytuacji przedsiębiorstwa. Nie oznacza to jednak braku ograniczeń. Korzystający zobowiązany jest do terminowego regulowania opłat, a przez okres obowiązywania umowy jego swoboda dysponowania przedmiotem może być ograniczona. Należy również uwzględnić konsekwencje wcześniejszego rozwiązania umowy, całkowity koszt finansowania oraz ewentualne dodatkowe opłaty.
Z punktu widzenia przedsiębiorstwa szczególnego znaczenia nabiera zatem rachunek ekonomiczny. Sama możliwość pozyskania określonego przedmiotu poprzez leasing nie przesądza jeszcze o zasadności wyboru tej formy. Konieczne jest zestawienie kosztów i korzyści wynikających z różnych wariantów finansowania. Porównanie powinno uwzględniać warunki konkretnej inwestycji, ponieważ rozwiązanie korzystne w przypadku jednego przedsiębiorstwa nie musi być optymalne dla innego podmiotu.
Zasadność takiego podejścia szczególnie dobrze ukazuje analiza w formie studium przypadku. Pozwala ona odnieść rozważania teoretyczne do konkretnej sytuacji inwestycyjnej oraz porównać różne możliwości finansowania tego samego przedmiotu. Dzięki temu można nie tylko przedstawić mechanizm funkcjonowania leasingu, ale również ocenić jego atrakcyjność ekonomiczną na tle zakupu ze środków własnych.
Celem głównym niniejszej pracy jest przedstawienie i ocena leasingu jako formy finansowania inwestycji przedsiębiorstwa na podstawie rozważań teoretycznych oraz studium przypadku. Realizacja tego celu wymaga przedstawienia istoty leasingu, jego genezy, podstawowych rodzajów i charakteru prawnego, a następnie porównania go z innymi sposobami pozyskiwania składników majątkowych.
Do celów szczegółowych pracy należy przedstawienie genezy i rozwoju leasingu, wyjaśnienie jego definicji oraz scharakteryzowanie podstawowych klasyfikacji tej formy finansowania. Kolejnym celem jest określenie charakteru prawnego umowy leasingu oraz wskazanie cech odróżniających ją od innych konstrukcji umożliwiających korzystanie z cudzych składników majątkowych. W pracy podjęto również próbę określenia czynników wpływających na wybór źródła finansowania inwestycji oraz porównania leasingu z wykorzystaniem własnych środków przedsiębiorstwa, najmem, dzierżawą i kredytem bankowym.
Istotnym celem części praktycznej jest analiza możliwości sfinansowania określonej inwestycji na podstawie przyjętych warunków ekonomicznych. Rozpatrywane są warianty obejmujące zakup przedmiotu ze środków własnych oraz jego pozyskanie przy wykorzystaniu leasingu operacyjnego i finansowego. Zestawienie tych rozwiązań pozwala ocenić różnice pomiędzy poszczególnymi sposobami finansowania oraz określić ich konsekwencje ekonomiczne.
Przedmiotem pracy jest leasing rozpatrywany jako instrument finansowania inwestycji przedsiębiorstwa. Zakres opracowania obejmuje zarówno teoretyczne podstawy funkcjonowania leasingu, jak również jego porównanie z alternatywnymi źródłami finansowania. Część praktyczna została oparta na studium przypadku, dzięki któremu możliwe jest przedstawienie konsekwencji wyboru określonego wariantu finansowania w odniesieniu do konkretnego przedsięwzięcia inwestycyjnego.
W pracy wykorzystano przede wszystkim metodę analizy i krytyki piśmiennictwa oraz metodę porównawczą. W części teoretycznej podstawę rozważań stanowi literatura z zakresu finansów przedsiębiorstw, leasingu oraz finansowania działalności inwestycyjnej. W części praktycznej zastosowano studium przypadku, obejmujące analizę warunków ekonomicznych inwestycji oraz zestawienie różnych sposobów pozyskania jej przedmiotu. Pozwala to na skonfrontowanie ustaleń teoretycznych z praktycznym problemem decyzyjnym przedsiębiorstwa.
Praca została podzielona na trzy rozdziały. Pierwszy rozdział ma charakter teoretyczny i został poświęcony leasingowi jako instrumentowi finansowemu. Przedstawiono w nim genezę oraz rozwój leasingu, a następnie dokonano jego charakterystyki. Omówiono definicję leasingu, podstawowe sposoby jego klasyfikowania oraz charakter prawny umowy leasingu. Rozdział ten tworzy podstawę do dalszych rozważań dotyczących ekonomicznego wykorzystania leasingu w działalności inwestycyjnej przedsiębiorstwa.
Drugi rozdział koncentruje się na porównaniu leasingu z innymi źródłami finansowania inwestycji. W pierwszej kolejności przedstawiono najważniejsze czynniki wpływające na wybór sposobu finansowania przedsięwzięcia. Następnie leasing zestawiono z wykorzystaniem środków własnych przedsiębiorstwa, najmem i dzierżawą oraz kredytem bankowym. Takie ujęcie pozwala wskazać podstawowe różnice pomiędzy dostępnymi rozwiązaniami oraz określić przesłanki przemawiające za zastosowaniem określonej formy finansowania.
Trzeci rozdział ma charakter praktyczny i obejmuje studium przypadku finansowania inwestycji za pomocą leasingu. Przedstawiono warunki ekonomiczne analizowanej inwestycji, a następnie rozpatrzono możliwość zakupu jej przedmiotu ze środków własnych. W dalszej części przeanalizowano wariant wykorzystania leasingu operacyjnego oraz leasingu finansowego. Zestawienie tych możliwości umożliwia dokonanie oceny poszczególnych wariantów oraz przedstawienie praktycznych konsekwencji wyboru określonej metody finansowania inwestycji.
Podjęta problematyka ma znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne. Wybór sposobu finansowania wpływa bowiem na koszty inwestycji, płynność finansową przedsiębiorstwa, strukturę jego zobowiązań oraz możliwości realizowania kolejnych przedsięwzięć rozwojowych. Leasing może stanowić atrakcyjną alternatywę wobec angażowania środków własnych lub korzystania z kredytu bankowego, jednak jego zasadność powinna być każdorazowo oceniana z uwzględnieniem warunków konkretnej inwestycji. Analiza leasingu w połączeniu ze studium przypadku pozwala dzięki temu lepiej zrozumieć jego rolę jako instrumentu finansowego oraz wskazać czynniki, które powinny być brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji dotyczących sposobu finansowania rozwoju przedsiębiorstwa.