PLAN PRACY LICENCJACKIEJ
TEMAT
FINANSOWANIE NIEPUBLICZNYCH ZAKŁADÓW OPIEKI ZDROWOTNEJ
WSTĘP
ROZDZIAŁ I. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA FINANSÓW
1.1. Podstawowe definicje finansów
1.2. Funkcje finansów
1.3. Istota zarządzania finansami
1.4. Podział finansów na publiczne i niepubliczne
ROZDZIAŁ II. FINANSOWANIE OCHRONY ZDROWIA W POLSCE
2.1. Finansowanie ochrony zdrowia ze składek na ubezpieczenie zdrowotne
2.2. Finansowanie ochrony zdrowia z budżetu państwa
2.3. Finansowanie ochrony zdrowia ze środków samorządów terytorialnych
2.4. Finansowanie ochrony zdrowia z dochodów indywidualnych ludności
2.5. Finansowanie ochrony zdrowia przez pracodawców
2.6. Finansowanie ochrony zdrowia ze środków unijnych
ROZDZIAŁ III. FINANSOWANIE NZOZ NA PRZYKŁADZIE NIEPUBLICZNEGO ZAKŁADU OPIEKI ZDROWOTNEJ W JAŚKOWICACH
3.1. Rynek usług zdrowotnych w Polsce
3.2. Ogólna charakterystyka NZOZ w Jaśkowicach
3.3. Zakres świadczeń NZOZ w Jaśkowicach
3.4. Zasady finansowania działalności NZOZ w Jaśkowicach
3.4.1. Finansowanie działalności z funduszy Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia
3.4.2. Finansowanie działalności z funduszy pochodzących z dzierżawy pomieszczeń
3.4.3. Finansowanie działalności z funduszy pochodzących z Poradni Medycyny Pracy
3.4.4. Finansowanie działalności z funduszy pochodzących z innych płatnych świadczeń medycznych
ZAKOŃCZENIE
BIBLIOGRAFIA
SPIS RYSUNKÓW
SPIS TABEL
WSTĘP
Ochrona zdrowia należy do najważniejszych obszarów funkcjonowania współczesnego państwa i społeczeństwa. Dostępność świadczeń medycznych, ich jakość oraz zakres zależą nie tylko od poziomu rozwoju medycyny czy liczby wykwalifikowanych pracowników, lecz również od sposobu organizowania i finansowania podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych. Zapewnienie odpowiednich środków finansowych jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania placówek medycznych, ponieważ umożliwia zatrudnianie personelu, zakup leków i materiałów, utrzymanie infrastruktury, modernizację wyposażenia oraz świadczenie usług odpowiadających potrzebom pacjentów.
Finansowanie ochrony zdrowia stanowi zagadnienie złożone, ponieważ środki przeznaczane na świadczenia medyczne mogą pochodzić z różnych źródeł. Istotne znaczenie mają środki gromadzone w ramach systemu ubezpieczenia zdrowotnego, finansowanie z budżetu państwa i jednostek samorządu terytorialnego, wydatki ponoszone bezpośrednio przez pacjentów, nakłady pracodawców oraz środki pochodzące z funduszy zewnętrznych. Zróżnicowanie źródeł finansowania powoduje, że zarządzanie finansami podmiotów leczniczych wymaga odpowiedniego planowania, kontroli przychodów i kosztów oraz dostosowywania działalności do warunków wynikających z zawartych umów i możliwości pozyskiwania dodatkowych środków.
Szczególnym przedmiotem zainteresowania niniejszej pracy jest finansowanie niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej. Podmioty te, mimo niepublicznego charakteru, mogą realizować świadczenia finansowane ze środków publicznych, a jednocześnie pozyskiwać przychody z działalności odpłatnej. W praktyce oznacza to możliwość funkcjonowania w oparciu o kilka źródeł finansowania, co może mieć istotny wpływ na stabilność ekonomiczną placówki oraz zakres oferowanych usług. Odpowiednie zróżnicowanie przychodów może zmniejszać zależność od jednego źródła środków, jednak równocześnie wymaga sprawnego zarządzania finansami i właściwego planowania działalności.
Problematyka finansowania podmiotów medycznych jest szczególnie istotna ze względu na specyficzny charakter usług zdrowotnych. Ich świadczenie związane jest z odpowiedzialnością za zdrowie i życie pacjentów, koniecznością zachowania odpowiednich standardów oraz ponoszeniem znacznych kosztów związanych z zatrudnieniem specjalistycznego personelu i wykorzystaniem odpowiedniej infrastruktury. W odróżnieniu od wielu innych rodzajów działalności gospodarczej zakres świadczonych usług nie może być kształtowany wyłącznie w oparciu o kryterium maksymalizacji wyniku finansowego. Podmiot leczniczy musi łączyć racjonalność ekonomiczną z realizacją celów zdrowotnych oraz zapewnieniem pacjentom odpowiedniej jakości opieki.
Jednym z podstawowych źródeł finansowania świadczeń zdrowotnych są środki związane z systemem obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Dla wielu placówek umowy zawierane z Narodowym Funduszem Zdrowia stanowią podstawę ich bieżącego funkcjonowania. Wielkość środków uzyskiwanych z tego źródła zależy między innymi od rodzaju realizowanych świadczeń, warunków zawartych umów oraz rzeczywistego zakresu udzielonej opieki medycznej. Z punktu widzenia zarządzania podmiotem leczniczym istotne jest więc odpowiednie planowanie działalności oraz dostosowanie poziomu kosztów do przewidywanych przychodów.
Finansowanie ochrony zdrowia nie ogranicza się jednak do środków pochodzących z ubezpieczenia zdrowotnego. Ważną rolę pełni również budżet państwa, z którego finansowane lub współfinansowane mogą być określone zadania związane z polityką zdrowotną. Znaczenie posiadają także jednostki samorządu terytorialnego, które uczestniczą w realizacji zadań dotyczących ochrony zdrowia na poziomie lokalnym i regionalnym. Poszczególne źródła finansowania uzupełniają się, tworząc system, którego celem jest zapewnienie odpowiedniej dostępności świadczeń.
Kolejnym elementem są wydatki ponoszone bezpośrednio przez gospodarstwa domowe. Pacjenci mogą korzystać z usług medycznych finansowanych ze środków publicznych, ale jednocześnie decydować się na odpłatne świadczenia oferowane przez podmioty niepubliczne. Przyczyną może być między innymi potrzeba szybszego uzyskania świadczenia, skorzystania z usług nieobjętych finansowaniem publicznym lub wyboru konkretnego specjalisty. Dochody uzyskiwane z odpłatnych świadczeń mogą stanowić dodatkowe źródło finansowania działalności placówek i wpływać na ich możliwości rozwoju.
W finansowaniu usług zdrowotnych mogą uczestniczyć również pracodawcy. Finansowanie badań z zakresu medycyny pracy, pakietów medycznych czy innych świadczeń przeznaczonych dla zatrudnionych stanowi jeden z elementów rynku usług zdrowotnych. Szczególne znaczenie ma w tym przypadku medycyna pracy, która pozostaje związana z obowiązkami dotyczącymi ochrony zdrowia pracowników. Dla podmiotów prowadzących poradnie medycyny pracy może ona stanowić jednocześnie odrębne i stabilne źródło przychodów.
Istotnym źródłem wspierającym rozwój ochrony zdrowia mogą być także środki pochodzące z funduszy Unii Europejskiej. Mogą być one przeznaczane między innymi na modernizację infrastruktury, zakup specjalistycznego wyposażenia, rozwój nowych usług, informatyzację czy realizację programów zdrowotnych. Pozyskiwanie takich środków może zwiększać możliwości inwestycyjne placówek, które nie zawsze są w stanie finansować większe przedsięwzięcia wyłącznie z bieżących dochodów.
Z perspektywy niepublicznego podmiotu leczniczego szczególnie istotne jest umiejętne łączenie różnych źródeł finansowania. Przychody uzyskiwane w ramach kontraktów dotyczących świadczeń finansowanych publicznie mogą być uzupełniane środkami pochodzącymi ze świadczeń komercyjnych, usług medycyny pracy czy działalności niezwiązanej bezpośrednio z udzielaniem świadczeń, na przykład z dzierżawy posiadanych pomieszczeń. Takie zróżnicowanie może sprzyjać zwiększeniu bezpieczeństwa ekonomicznego placówki oraz zapewniać dodatkowe środki na jej funkcjonowanie.
Zarządzanie finansami podmiotu leczniczego wymaga przy tym racjonalnego gospodarowania pozyskiwanymi środkami. Konieczne jest nie tylko zdobywanie przychodów, ale również kontrolowanie kosztów działalności oraz planowanie przyszłych wydatków. Stabilność finansowa placówki ma znaczenie dla zachowania ciągłości udzielania świadczeń, możliwości zatrudniania odpowiedniej liczby pracowników oraz utrzymania infrastruktury i wyposażenia na wymaganym poziomie. Dlatego problem finansowania powinien być rozpatrywany w ścisłym związku z zarządzaniem całym podmiotem.
Głównym celem niniejszej pracy jest przedstawienie zasad i źródeł finansowania niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz analiza sposobu finansowania działalności na przykładzie Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Jaśkowicach. Realizacja tak określonego celu wymaga przedstawienia podstawowych zagadnień dotyczących finansów, scharakteryzowania systemu finansowania ochrony zdrowia w Polsce oraz przeanalizowania źródeł przychodów badanego podmiotu.
Przedmiotem pracy jest finansowanie działalności niepublicznych podmiotów udzielających świadczeń zdrowotnych, ze szczególnym uwzględnieniem źródeł środków wykorzystywanych przez NZOZ w Jaśkowicach. Analizie poddane zostaną zarówno środki uzyskiwane w związku z realizacją świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, jak i przychody pochodzące z innych rodzajów działalności. Pozwoli to przedstawić strukturę finansowania badanego podmiotu oraz znaczenie poszczególnych źródeł dla jego funkcjonowania.
W pracy wykorzystano przede wszystkim metodę analizy literatury przedmiotu dotyczącej finansów, zarządzania finansami oraz organizacji i finansowania ochrony zdrowia. Zastosowano także metodę opisową, umożliwiającą przedstawienie zasad funkcjonowania systemu finansowania świadczeń zdrowotnych w Polsce. W części poświęconej NZOZ w Jaśkowicach wykorzystano analizę informacji dotyczących działalności badanego podmiotu, zakresu realizowanych świadczeń oraz poszczególnych źródeł jego finansowania.
Praca składa się z trzech rozdziałów. Rozdział pierwszy poświęcono ogólnej charakterystyce finansów. Wyjaśniono w nim podstawowe pojęcia związane z finansami, przedstawiono ich funkcje oraz omówiono istotę zarządzania finansami. Szczególną uwagę zwrócono na podział finansów na publiczne i niepubliczne, który stanowi istotne tło dla dalszych rozważań dotyczących finansowania działalności w sektorze ochrony zdrowia.
Rozdział drugi dotyczy systemu finansowania ochrony zdrowia w Polsce. Przedstawiono w nim najważniejsze źródła środków przeznaczanych na świadczenia zdrowotne. Omówiono finansowanie ze składek na ubezpieczenie zdrowotne, z budżetu państwa oraz ze środków jednostek samorządu terytorialnego. Scharakteryzowano także znaczenie wydatków indywidualnych ludności i finansowania świadczeń przez pracodawców. Ostatnią część rozdziału poświęcono możliwości wykorzystania środków unijnych w sektorze ochrony zdrowia.
Rozdział trzeci ma charakter praktyczny i koncentruje się na finansowaniu Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w Jaśkowicach. W pierwszej kolejności przedstawiono charakterystykę rynku usług zdrowotnych w Polsce, a następnie zaprezentowano badany podmiot oraz zakres udzielanych przez niego świadczeń. Główna część rozdziału została poświęcona zasadom finansowania działalności NZOZ w Jaśkowicach. Analizie poddano środki pochodzące z Dolnośląskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, przychody z dzierżawy pomieszczeń, środki uzyskiwane w ramach działalności Poradni Medycyny Pracy oraz wpływy z innych odpłatnych świadczeń medycznych.
Podjęta problematyka ma znaczenie zarówno teoretyczne, jak i praktyczne. Stabilność finansowania stanowi jeden z podstawowych warunków sprawnego funkcjonowania podmiotów ochrony zdrowia. Odpowiednia struktura źródeł przychodów może wpływać na możliwość utrzymania ciągłości świadczeń, rozwijania oferty medycznej, dokonywania inwestycji oraz dostosowywania działalności do potrzeb pacjentów. Analiza sposobu finansowania konkretnego niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej pozwala natomiast przedstawić, w jaki sposób ogólne mechanizmy finansowania ochrony zdrowia znajdują zastosowanie w praktyce funkcjonowania konkretnej placówki.