PLAN PRACY MAGISTERSKIEJ
TEMAT: LEASING I KREDYT JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA FIRMY
WSTĘP
ROZDZIAŁ I. OGÓLNE ZAGADNIENIA FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
1.1. Pojęcie działalności gospodarczej
1.2. Przedsiębiorstwo jako podmiot działalności gospodarczej
1.3. Istota finansowania działalności gospodarczej
1.4. Rodzaje finansowania działalności gospodarczej
ROZDZIAŁ II. LEASING JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
2.1. Pojęcie i istota leasingu
2.2. Rodzaje leasingu
2.3. Definicja umowy leasingowej
2.4. Zalety i wady umowy leasingowej
ROZDZIAŁ III. KREDYT JAKO ŹRÓDŁO FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ
3.1. Pojęcie i istota kredytu
3.2. Rodzaje kredytów
3.3. Definicja umowy kredytowej
3.4. Zalety i wady umowy kredytowej
ROZDZIAŁ IV. ANALIZA OPŁACALNOŚCI FINANSOWANIA INWESTYCJI ZA POMOCĄ LEASINGU I KREDYTU NA PRZYKŁADZIE PRZEDSIĘBIORSTWA X
4.1. Ogólna charakterystyka przedsiębiorstwa X
4.2. Warunku ekonomiczne planowanej inwestycji w przedsiębiorstwie X
4.3. Analiza porównawcza finansowania zakupu planowanej inwestycji za pomocą leasingu i kredytu w przedsiębiorstwie X
4.4. Ocena opłacalności finansowania inwestycji przedsiębiorstwa X
ZAKOŃCZENIE
BIBLIOGRAFIA
SPIS RYSUNKÓW
SPIS TABEL
Wstęp
Prowadzenie i rozwijanie działalności gospodarczej wymaga posiadania odpowiednich zasobów finansowych. Kapitał jest niezbędny zarówno do rozpoczęcia działalności, jak i do finansowania bieżących procesów operacyjnych, zakupu środków trwałych, wdrażania innowacji, zwiększania zdolności produkcyjnych oraz ekspansji na nowe rynki. Możliwość pozyskania finansowania na warunkach dostosowanych do sytuacji przedsiębiorstwa stanowi jeden z podstawowych czynników wpływających na jego płynność, rentowność, konkurencyjność i tempo rozwoju. Jednocześnie niewłaściwy dobór źródła kapitału może prowadzić do nadmiernego zadłużenia, wzrostu kosztów finansowych oraz problemów z terminowym regulowaniem zobowiązań.
Przedsiębiorstwa mogą finansować swoją działalność za pomocą kapitału własnego lub obcego. Finansowanie wewnętrzne obejmuje przede wszystkim zatrzymany zysk, odpisy amortyzacyjne oraz środki uzyskane w wyniku uwolnienia kapitału z aktywów. Finansowanie zewnętrzne może natomiast przyjmować formę wkładów właścicieli, emisji udziałów lub akcji, kredytów, pożyczek, leasingu, faktoringu, emisji obligacji, dotacji oraz innych instrumentów. Poszczególne źródła różnią się dostępnością, kosztem, wpływem na strukturę bilansu, konsekwencjami podatkowymi, poziomem ryzyka i zakresem kontroli zachowywanej przez właścicieli.
Szczególne znaczenie w finansowaniu inwestycji rzeczowych mają kredyt bankowy oraz leasing. Instrumenty te umożliwiają przedsiębiorstwu korzystanie ze składników majątku bez konieczności jednorazowego angażowania całej kwoty potrzebnej do ich zakupu. Pozwalają zatem rozłożyć ciężar finansowania na kolejne okresy, w których nabyty albo użytkowany składnik majątkowy powinien już przyczyniać się do osiągania przychodów. Dzięki temu możliwe staje się lepsze dopasowanie wydatków związanych z inwestycją do generowanych przez nią przepływów pieniężnych.
Kredyt bankowy polega na oddaniu przez bank do dyspozycji kredytobiorcy określonej kwoty środków pieniężnych na oznaczony czas i cel. Kredytobiorca zobowiązuje się wykorzystać środki na warunkach ustalonych w umowie, zwrócić wykorzystaną kwotę wraz z odsetkami oraz zapłacić przewidziane prowizje. W przypadku kredytu inwestycyjnego przedsiębiorstwo pozyskuje środki na zakup, budowę albo modernizację aktywów trwałych. Nabyty składnik majątku zasadniczo staje się własnością przedsiębiorstwa, chociaż może jednocześnie stanowić przedmiot zabezpieczenia spłaty zobowiązania.
Leasing ma odmienną konstrukcję prawną i ekonomiczną. Finansujący nabywa określony składnik majątku i przekazuje go korzystającemu do używania albo używania i pobierania pożytków przez oznaczony czas. Korzystający zobowiązuje się do zapłaty uzgodnionych rat. W czasie trwania umowy właścicielem przedmiotu pozostaje finansujący, natomiast korzystający uzyskuje możliwość jego gospodarczego wykorzystania. Umowa może przewidywać nabycie przedmiotu po zakończeniu okresu leasingu, ale możliwość wykupu i jego warunki wymagają wyraźnego uregulowania.
Pojęcia leasingu operacyjnego i finansowego wymagają ostrożnego stosowania, ponieważ ich znaczenie może być odmienne na gruncie prawa podatkowego, bilansowego i ekonomicznego. Ta sama umowa może zostać odmiennie zaklasyfikowana do celów podatkowych i rachunkowych. Nie należy zatem przedstawiać leasingu operacyjnego i finansowego wyłącznie jako dwóch jednolitych konstrukcji prawnych. W pracy należy każdorazowo wskazać, czy dana klasyfikacja dotyczy rozliczenia podatkowego, ujęcia w księgach rachunkowych czy podziału stosowanego w praktyce gospodarczej.
Wybór między leasingiem a kredytem nie powinien opierać się jedynie na porównaniu wysokości miesięcznych rat. Niższa rata nie musi oznaczać niższego całkowitego kosztu finansowania. Na rzeczywisty ciężar ekonomiczny wpływają między innymi wysokość wpłaty początkowej lub wkładu własnego, oprocentowanie, prowizje, harmonogram płatności, koszty ustanowienia zabezpieczeń, opłaty administracyjne, ubezpieczenie, serwis, wartość wykupu, sposób rozliczenia podatku od towarów i usług oraz przewidywana wartość rynkowa przedmiotu po zakończeniu finansowania. Znaczenie ma także możliwość wcześniejszej spłaty albo rozwiązania umowy oraz finansowe konsekwencje takiej decyzji.
Porównanie musi uwzględniać wartość pieniądza w czasie. Płatności ponoszone w różnych terminach nie są ekonomicznie równoważne, dlatego przyszłe przepływy pieniężne powinny zostać zdyskontowane na moment rozpoczęcia inwestycji. Wariant leasingowy i kredytowy można porównywać za pomocą wartości bieżącej kosztów, efektywnego kosztu finansowania albo metody korzyści netto z leasingu. Podstawą oceny powinny być przepływy pieniężne po opodatkowaniu, a nie wyłącznie wartości księgowe lub nominalna suma rat.
Istotną rolę odgrywają korzyści podatkowe. W zależności od rodzaju umowy i statusu podatkowego przedsiębiorstwa kosztami uzyskania przychodów mogą być odpowiednio opłaty leasingowe, odpisy amortyzacyjne albo odsetki od kredytu. Korzyść wynikająca ze zmniejszenia podstawy opodatkowania wystąpi jednak tylko wówczas, gdy przedsiębiorstwo osiąga dochód pozwalający na jej wykorzystanie. Mechaniczne odejmowanie nominalnej wartości „tarczy podatkowej” może więc prowadzić do błędnych wyników, zwłaszcza gdy firma wykazuje stratę podatkową albo możliwość rozliczenia kosztów jest odroczona.
Na wynik porównania wpływa także podatek od towarów i usług. Znaczenie ma status przedsiębiorstwa jako podatnika VAT, zakres prawa do odliczenia podatku naliczonego, rodzaj finansowanego przedmiotu oraz terminy powstawania obowiązku podatkowego. Jeżeli przedmiotem inwestycji jest samochód osobowy, należy dodatkowo uwzględnić szczególne ograniczenia dotyczące rozliczania VAT i kosztów podatkowych. Z tego powodu analiza empiryczna powinna jasno wskazywać rodzaj aktywa, sposób jego wykorzystania oraz podatkowy status przedsiębiorstwa.
Leasing i kredyt odmiennie wpływają również na sprawozdanie finansowe. Sposób ujęcia umowy zależy od zasad rachunkowości stosowanych przez przedsiębiorstwo. Jednostki prowadzące rachunkowość według polskiej ustawy o rachunkowości powinny dokonać klasyfikacji umowy zgodnie z określonymi w niej przesłankami, korzystając pomocniczo z Krajowego Standardu Rachunkowości nr 5. Niektóre mniejsze jednostki mogą, po spełnieniu warunków ustawowych, stosować uproszczenia i klasyfikować umowy zgodnie z przepisami podatkowymi. Natomiast podmioty sporządzające sprawozdania zgodnie z MSSF stosują MSSF 16, według którego leasingobiorca co do zasady ujmuje prawo do użytkowania składnika aktywów oraz zobowiązanie leasingowe, poza określonymi wyjątkami.
Oznacza to, że popularne twierdzenie, zgodnie z którym leasing zawsze pozostaje poza bilansem przedsiębiorstwa, nie jest prawidłowe. Podobnie nie można bez analizy uznać, że leasing poprawia wszystkie wskaźniki zadłużenia albo że kredyt zawsze bardziej obciąża zdolność finansową przedsiębiorstwa. Konsekwencje zależą od przyjętych zasad rachunkowości, warunków umowy i sposobu uwzględniania zobowiązań przez banki, leasingodawców oraz analityków finansowych.
Kredyt może być korzystny dla przedsiębiorstwa, któremu zależy na natychmiastowym uzyskaniu własności środka trwałego, swobodzie jego użytkowania i możliwości dysponowania nim po spłacie zobowiązania. Może również umożliwiać elastyczne kształtowanie okresu finansowania i harmonogramu rat. Jego uzyskanie jest jednak uzależnione od posiadania odpowiedniej zdolności kredytowej, pozytywnej oceny przedsięwzięcia, przedstawienia dokumentacji finansowej oraz ustanowienia wymaganych zabezpieczeń. Zmienne oprocentowanie może dodatkowo narażać przedsiębiorstwo na wzrost kosztów finansowania.
Leasing może natomiast charakteryzować się uproszczonym procesem zawierania umowy, ograniczonym zakresem dodatkowych zabezpieczeń i niższym początkowym zaangażowaniem kapitału. Może być szczególnie użyteczny w finansowaniu pojazdów, maszyn, urządzeń i sprzętu, który łatwo odzyskać i ponownie sprzedać. Ograniczeniem pozostaje brak prawa własności w okresie umowy, obowiązek przestrzegania warunków określonych przez finansującego oraz ryzyko wysokich kosztów w przypadku wcześniejszego zakończenia umowy, utraty lub uszkodzenia przedmiotu.
Wybór źródła finansowania powinien uwzględniać również ryzyko. W przypadku kredytu istotne jest ryzyko zmiany stopy procentowej, utraty zdolności kredytowej, niedotrzymania warunków umowy oraz przejęcia przedmiotu zabezpieczenia. W leasingu znaczenie ma ryzyko zmiany rat, ograniczeń w użytkowaniu przedmiotu, konieczności ponoszenia kosztów ubezpieczenia i napraw, a także konsekwencji przedterminowego rozwiązania umowy. Porównanie powinno zatem obejmować analizę wrażliwości, pokazującą, jak wynik zmienia się pod wpływem zmian oprocentowania, stawki podatkowej, wartości rezydualnej, okresu użytkowania oraz poziomu opłat dodatkowych.
Przedmiotem niniejszej pracy są leasing i kredyt bankowy jako alternatywne źródła finansowania inwestycji przedsiębiorstwa. Głównym celem jest porównanie ich cech prawnych, finansowych, podatkowych i bilansowych, a następnie ustalenie, który wariant jest korzystniejszy w warunkach konkretnej inwestycji realizowanej przez przedsiębiorstwo X. Celem szczegółowym jest zidentyfikowanie czynników mających największy wpływ na opłacalność oraz sformułowanie rekomendacji dotyczących wyboru sposobu finansowania.
Główny problem badawczy można przedstawić w formie pytania: która z analizowanych form finansowania – leasing czy kredyt bankowy – jest korzystniejsza dla przedsiębiorstwa X przy uwzględnieniu całkowitych przepływów pieniężnych po opodatkowaniu, wartości pieniądza w czasie oraz pozafinansowych warunków umów? Problemy szczegółowe dotyczą różnic w kosztach, wpływu rozliczeń podatkowych, wymaganego początkowego zaangażowania środków, oddziaływania na płynność i zadłużenie oraz podatności wyników na zmianę podstawowych założeń.
W pracy można przyjąć hipotezę, że nie istnieje forma finansowania bezwzględnie korzystniejsza dla każdego przedsiębiorstwa. Wynik porównania zależy od warunków ofertowych, sytuacji finansowej i podatkowej podmiotu, rodzaju inwestycji, oczekiwanego okresu użytkowania aktywa oraz preferencji dotyczących własności i elastyczności umowy. W określonym przypadku jedna z form może mieć niższą zdyskontowaną wartość kosztów, podczas gdy druga może lepiej odpowiadać wymaganiom dotyczącym płynności albo ryzyka.
W badaniu zastosowane zostaną analiza literatury i aktów prawnych, analiza porównawcza, studium przypadku oraz metody oceny finansowej. Dla obu wariantów zostaną sporządzone harmonogramy przepływów pieniężnych obejmujące wszystkie wydatki, korzyści podatkowe i wartość końcową przedmiotu. Następnie przepływy zostaną zdyskontowane według jednolitej stopy odpowiadającej ryzyku finansowania. Analiza zostanie uzupełniona badaniem wrażliwości oraz oceną czynników jakościowych.
Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy przedstawia istotę finansowania działalności gospodarczej i zasady wyboru źródeł kapitału. Drugi poświęcony jest leasingowi, jego konstrukcji prawnej, klasyfikacji oraz skutkom podatkowym i bilansowym. W rozdziale trzecim omówiony zostanie kredyt bankowy, procedura jego uzyskania, koszt, zabezpieczenia i ryzyko. Rozdział czwarty zawiera studium przypadku przedsiębiorstwa X oraz porównanie opłacalności finansowania określonej inwestycji za pomocą leasingu i kredytu.