PLAN PRACY MAGISTERSKIEJ
TEMAT
REWIZJA I NADZÓR PUBLICZNY W POLSCE
WSTĘP
ROZDZIAŁ I. ZAŁOŻENIA KONCEPCYJNE MIĘDZYNARODOWYCH STANDARDÓW REWIZJI FINANSOWEJ
1.1. Założenia koncepcyjne sprawozdawczości finansowej w regulacjach obowiązujących w Unii Europejskiej
1.2. Założenia koncepcyjne rewizji i usług pokrewnych
1.3. Rewizja (badanie) sprawozdania finansowego według postanowień Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej
ROZDZIAŁ II. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA BIEGŁEGO REWIDENTA
2.1. Istota zawodu biegłego rewidenta
2.2. Samorząd zawodowy biegłych rewidentów
2.3. Odpowiedzialność biegłego rewidenta
2.4. Podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych
ROZDZIAŁ III. WYKONYWANIE REWIZJI I SPRAWOWANIE NADZORU PRZEZ BIEGŁEGO REWIDENTA
3.1. Pojęcie rewizji i nadzoru
3.2. Warunki i zasady wykonywania czynności rewizyjnych
3.3. Istota nadzoru publicznego
3.4. Czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego
ROZDZIAŁ IV. BADANIE SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH PRZEZ BIEGŁEGO REWIDENTA NA PRZYKŁADZIE ZAKŁADU PRZEMYSŁU CUKIERNICZEGO MIESZKO S.A.
4.1. Charakterystyka badanego podmiotu
4.2. Ogólne zasady badania sprawozdań finansowych Mieszko S.A. przez biegłego rewidenta
4.3. Opinia biegłego rewidenta z badania sprawozdań finansowych Mieszko S.A.
4.4. Raport uzupełniający opinię biegłego rewidenta z badania przedsiębiorstwa Mieszko S.A.
ZAKOŃCZENIE
BIBLIOGRAFIA
SPIS RYSUNKÓW
SPIS TABEL
Praca ta ma na celu przedstawienie zagadnień związanych z rewizją i nadzorem publicznym w Polsce. W pierwszym rozdziale zaprezentowane zostaną założenia koncepcyjne Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej, w tym sprawozdawczości finansowej oraz zasad rewizji i usług pokrewnych. W drugim rozdziale omówiony zostanie zawód biegłego rewidenta, samorząd zawodowy biegłych rewidentów, odpowiedzialność biegłego rewidenta oraz podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych. Rozdział trzeci poświęcony zostanie wykonywaniu rewizji i sprawowaniu nadzoru przez biegłego rewidenta, a także nadzorowi publicznemu. W rozdziale czwartym zostanie dokonana analiza procesu badania sprawozdań finansowych na przykładzie Zakładu Przemysłu Cukierniczego Mieszko S.A. Praca ta ma na celu przedstawienie czytelnej i wyczerpującej analizy zagadnień związanych z rewizją i nadzorem publicznym w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem procesu badania sprawozdań finansowych przez biegłego rewidenta.
druga wersja planu pracy – wersja licencjacka
Wstęp
Rozdział I. Rewizja w świetle prawa i literatury przedmiotu
1.1. Pojęcie i rodzaje rewizji
1.2. Cel i zadania rewizji
1.3. Podstawy prawne rewizji
1.4. Procedura rewizyjna
Rozdział II. Nadzór publiczny
2.1. Pojęcie i rodzaje nadzoru publicznego
2.2. Organizacja nadzoru publicznego
2.3. Zadania organów nadzoru publicznego
2.4. Podstawy prawne nadzoru publicznego
Rozdział III. Rewizja i nadzór publiczny w Polsce
3.1. Instytucje zajmujące się rewizją i nadzorem publicznym w Polsce
3.2. Podstawy prawne funkcjonowania instytucji rewizyjnych i organów nadzoru publicznego w Polsce
3.3. Zadania i uprawnienia instytucji rewizyjnych i organów nadzoru publicznego w Polsce
3.4. Procedury i metody działania instytucji rewizyjnych i organów nadzoru publicznego w Polsce
Zakończenie
Bibliografia
Spis tabel
Spis rysunków
W Polsce rewizja i nadzór publiczny są ważnymi elementami kontroli i nadzoru nad działalnością podmiotów gospodarczych. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie pojęcia i rodzajów rewizji oraz celów i zadań, jakie ma do spełnienia. Praca skupi się również na podstawach prawnych, jakie regulują proces rewizyjny, a także na procedurze rewizyjnej.
W drugim rozdziale zostanie omówione pojęcie i rodzaje nadzoru publicznego, a także organizacja i zadania organów nadzoru publicznego. Omówione zostaną również podstawy prawne działania organów nadzoru publicznego.
W rozdziale III przedstawiona zostanie sytuacja w Polsce, czyli instytucje zajmujące się rewizją i nadzorem publicznym, podstawy prawne ich działania oraz zadania i uprawnienia. Omówione zostaną również procedury i metody działania instytucji rewizyjnych i organów nadzoru publicznego w Polsce.
W pracy wykorzystane zostaną źródła literaturowe oraz informacje ze stron internetowych instytucji zajmujących się rewizją i nadzorem publicznym w Polsce. Celem pracy jest zaprezentowanie, jakie znaczenie dla bezpieczeństwa i prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstw mają rewizja i nadzór publiczny, a także jakie obowiązki w tym zakresie mają organy państwowe.
Badanie sprawozdania finansowego służy zwiększeniu zaufania jego użytkowników do informacji przygotowanej przez jednostkę. Biegły rewident wyraża opinię, czy sprawozdanie, we wszystkich istotnych aspektach, zostało sporządzone zgodnie z właściwymi ramami i rzetelnie przedstawia sytuację. Nie przejmuje odpowiedzialności kierownictwa za sporządzenie danych, nie gwarantuje przyszłej rentowności i nie zapewnia wykrycia każdego błędu lub oszustwa. Daje racjonalną, a nie absolutną pewność, ponieważ opiera się na ocenie ryzyka, próbkowaniu i profesjonalnym osądzie.
Pojęcie rewizji finansowej jest szersze historycznie i może obejmować różne czynności, natomiast współczesne standardy precyzyjnie rozróżniają badanie, przegląd, inne usługi atestacyjne i usługi pokrewne. Różnią się one celem, zakresem procedur i poziomem zapewnienia. W pracy konieczne jest wskazanie, kiedy termin „rewizja” odnosi się ogólnie do obszaru zawodowego, a kiedy do ustawowego badania sprawozdania. Bez takiego rozróżnienia można błędnie przypisać każdej usłudze identyczne obowiązki i siłę wniosku.
Badanie ma charakter oparty na ryzyku. Audytor poznaje jednostkę, jej otoczenie i kontrolę wewnętrzną, ustala istotność, identyfikuje ryzyka istotnego zniekształcenia, a następnie projektuje odpowiedź. Nie sprawdza każdej transakcji w taki sam sposób. Więcej uwagi poświęca obszarom, w których występują złożone szacunki, nietypowe zdarzenia, presja na wynik lub możliwość obejścia kontroli. Jakość badania zależy od powiązania rozpoznanego ryzyka z uzyskanymi dowodami i udokumentowanym wnioskiem.
Wokół audytu występuje luka oczekiwań. Część użytkowników sądzi, że opinia bez zastrzeżeń potwierdza brak oszustw, pełną legalność wszystkich działań i pewność dalszego istnienia przedsiębiorstwa. Zakres badania jest inny. Audytor uwzględnia ryzyko oszustwa i ocenia założenie kontynuacji działalności, lecz pracuje w granicach istotności i dostępnych dowodów. Jasne opisanie odpowiedzialności kierownictwa, organu nadzoru i audytora jest konieczne, aby właściwie interpretować rezultat.
Niezależność jest warunkiem wiarygodności opinii. Biegły rewident otrzymuje wynagrodzenie od badanej jednostki, ale powinien zachować niezależność umysłu i postrzegania. Zagrożenia mogą wynikać z interesu finansowego, świadczenia innych usług, długiej relacji, bliskości osobistej lub presji klienta. Same deklaracje nie wystarczają. Potrzebne są procedury identyfikacji konfliktów, odpowiednie zabezpieczenia, rotacja w wymaganym zakresie oraz odmowa lub rezygnacja ze zlecenia, gdy ryzyka nie można ograniczyć.
Zawód biegłego rewidenta łączy kwalifikacje, etykę, odpowiedzialność i obowiązek ciągłego doskonalenia. Badanie wykonuje firma audytorska za pośrednictwem zespołu, w którym kluczowy biegły rewident ponosi szczególną odpowiedzialność za zlecenie. Nie każda trudna kwestia może zostać rozstrzygnięta przez samodzielną osobę; potrzebne bywają konsultacje, specjaliści i przegląd jakości. Organizacja firmy, kultura wewnętrzna i sposób wynagradzania zespołu wpływają na warunki, w których wydawany jest profesjonalny osąd.
Nadzór publiczny nie jest czynnością sprawowaną przez biegłego rewidenta nad badaną jednostką. Jest systemem kontroli rynku audytorskiego działającym w interesie publicznym. W Polsce centralną rolę wykonuje Polska Agencja Nadzoru Audytowego, która nadzoruje biegłych rewidentów, firmy audytorskie i samorząd zawodowy. Polska Izba Biegłych Rewidentów pozostaje samorządem zawodu, lecz jej funkcje nie są tożsame z zadaniami państwowego organu. Rozdzielenie ról stanowi podstawę prawidłowej konstrukcji rozdziału trzeciego.
Szczególne wymagania dotyczą badań jednostek zainteresowania publicznego, ponieważ skutki nierzetelnej informacji mogą obejmować szeroki krąg inwestorów i uczestników rynku. Znaczenie mają dodatkowe wymogi niezależności, rola komitetu audytu, komunikacja i publiczny nadzór. Sama etykieta jednostki zainteresowania publicznego nie zmienia podstawowego celu badania, lecz zwiększa wagę jakości, przejrzystości i kontroli relacji pomiędzy audytorem a jednostką.
Publiczny nadzór powinien łączyć kontrolę jakości, postępowania wyjaśniające, sankcje i działania wspierające prawidłowe stosowanie standardów. Zbyt słaby system nie tworzy wiarygodnej odpowiedzialności, natomiast podejście skoncentrowane wyłącznie na formalnych brakach może skłaniać do produkowania dokumentacji bez poprawy istoty badania. Ocena nadzoru wymaga więc pytania, czy wykrywa on rzeczywiste słabości metodologiczne i czy jego działania przyczyniają się do trwałego podnoszenia jakości rynku.
Jakość powinna być zarządzana na poziomie całej firmy audytorskiej, nie dopiero przy końcowym przeglądzie dokumentacji. Znaczenie mają akceptacja klienta, przydział kompetentnego zespołu, czas na wykonanie procedur, konsultacje, monitorowanie i reakcja na rozpoznane nieprawidłowości. Presja terminów oraz wynagrodzenie nieadekwatne do ryzyka mogą osłabiać warunki badania. Nadzór publiczny ocenia zatem nie tylko pojedynczy plik, ale również system, który kształtuje jakość kolejnych zleceń.
Celem głównym pracy jest przedstawienie relacji pomiędzy rewizją finansową a publicznym nadzorem w Polsce oraz analiza badania sprawozdania wybranego przedsiębiorstwa. Cele szczegółowe obejmują uporządkowanie standardów, charakterystykę zawodu i firmy audytorskiej, wyjaśnienie systemu nadzoru oraz rekonstrukcję przebiegu i rezultatu badania Mieszko S.A. Podstawowe pytanie dotyczy tego, w jaki sposób niezależne badanie i instytucjonalna kontrola jego jakości wspólnie zwiększają wiarygodność sprawozdawczości.
Studium przypadku powinno zostać osadzone w okresie, którego dotyczy analizowane sprawozdanie i dokument audytora. Terminologia oraz forma raportowania zmieniały się, dlatego historycznej „opinii” i „raportu uzupełniającego” nie należy automatycznie opisywać według późniejszych wymogów dotyczących sprawozdania z badania. Najpierw trzeba ustalić właściwe w danym roku regulacje, a następnie oceniać dokument według nich. Aktualny model może zostać przedstawiony porównawczo, z wyraźnym zaznaczeniem różnicy czasowej.
Analiza dokumentu audytora nie ujawnia całej pracy wykonanej w aktach badania. Pozwala ocenić rodzaj opinii, podstawę modyfikacji, zwrócenie uwagi, opis odpowiedzialności i komunikację kluczowych kwestii, jeżeli były wymagane. Nie daje natomiast podstaw do stwierdzenia, jakie dokładnie testy przeprowadzono poza informacjami publicznymi. Praca nie powinna uzupełniać tych luk przypuszczeniami. Metodę stanowić będą analiza regulacji, standardów i publicznie dostępnych sprawozdań.
Konstrukcja rozdziałów prowadzi od założeń standardów, przez status i odpowiedzialność audytora, do systemu nadzoru i studium badania. Praca ma pokazać, że wiarygodność audytu nie powstaje przez sam podpis pod opinią. Jest wynikiem kompetencji, niezależności, procedur firmy, komunikacji z organami jednostki oraz zewnętrznej kontroli rynku. Nadzór publiczny nie zastępuje osądu biegłego rewidenta, lecz tworzy ramy odpowiedzialności, w których osąd ten powinien być wykonywany i możliwy do zweryfikowania.