Plan pracy magisterskiej na temat: Spedycja i transport w firmie X
Wstęp
Rozdział I. Teoretyczne podstawy spedycji i transportu
1.1. Definicja i charakterystyka spedycji i transportu
1.2. Rola i znaczenie spedycji w łańcuchu dostaw
1.3. Klasyfikacja środków transportu i ich zastosowanie
1.4. Normy i regulacje prawne dotyczące spedycji i transportu w Polsce i Unii Europejskiej
Rozdział II. Charakterystyka działalności spedycyjno-transportowej firmy X
2.1. Historia i rozwój firmy X
2.2. Struktura organizacyjna działu spedycji i transportu
2.3. Rodzaje usług spedycyjnych i transportowych oferowanych przez firmę X
2.4. Sieć połączeń i zasięg działalności firmy X na rynku krajowym i międzynarodowym
Rozdział III. Analiza operacyjna spedycji i transportu w firmie X
3.1. Procesy logistyczne i organizacja przewozów
3.2. Zarządzanie flotą transportową
3.3. Wyzwania i problemy operacyjne w działalności spedycyjnej i transportowej
3.4. Ocena efektywności operacyjnej działu spedycji i transportu w firmie X
Rozdział IV. Perspektywy rozwoju spedycji i transportu w firmie X
4.1. Innowacje w zarządzaniu spedycją i transportem
4.2. Możliwości rozwoju usług transportowych w kontekście zmian rynkowych
4.3. Strategiczne plany rozwoju firmy X w obszarze spedycji i transportu
4.4. Zastosowanie nowych technologii w optymalizacji procesów spedycyjnych i transportowych
Zakończenie
Bibliografia
Wstęp
Transport i spedycja należą do podstawowych elementów współczesnych procesów logistycznych. Rozwój wymiany handlowej, internacjonalizacja działalności przedsiębiorstw, wzrost znaczenia handlu elektronicznego oraz rosnące wymagania dotyczące terminowości dostaw sprawiają, że sprawne przemieszczanie ładunków pomiędzy poszczególnymi uczestnikami rynku staje się jednym z istotnych warunków prawidłowego funkcjonowania gospodarki. Dostarczenie odpowiedniego towaru do właściwego miejsca i odbiorcy w określonym czasie wymaga nie tylko fizycznego wykonania przewozu, lecz także skoordynowania wielu czynności organizacyjnych, informacyjnych, dokumentacyjnych i prawnych.
Transport i spedycja pozostają ze sobą ściśle związane, jednak nie są pojęciami tożsamymi. Rozróżnienie to posiada podstawowe znaczenie zarówno dla części teoretycznej pracy, jak i dla późniejszej analizy działalności przedsiębiorstwa X.
W polskim Kodeksie cywilnym umowa przewozu została zdefiniowana jako zobowiązanie przewoźnika do przewiezienia za wynagrodzeniem osób lub rzeczy w zakresie działalności jego przedsiębiorstwa. Umowa spedycji dotyczy natomiast zobowiązania spedytora do wysłania lub odbioru przesyłki albo dokonania innych usług związanych z jej przewozem. Co istotne, spedytor może również samodzielnie wykonać przewóz i w takim przypadku uzyskuje jednocześnie prawa i obowiązki przewoźnika.
Transport należy więc rozumieć przede wszystkim jako proces rzeczywistego przemieszczania osób lub ładunków przy wykorzystaniu określonych środków i infrastruktury. Spedycja ma natomiast szerszy wymiar organizacyjny. Obejmuje działania związane z przygotowaniem i koordynacją przewozu, wyborem odpowiedniego przewoźnika i trasy, przekazywaniem informacji, organizowaniem dokumentacji oraz wykonywaniem innych czynności niezbędnych do prawidłowego przemieszczenia przesyłki.
W praktyce granica pomiędzy obiema działalnościami może być płynna. Przedsiębiorstwo spedycyjne może nie posiadać własnych pojazdów i organizować przewozy wykonywane przez niezależnych przewoźników. Inny podmiot może jednocześnie prowadzić działalność spedycyjną i dysponować własną flotą, wykonując część przewozów samodzielnie. Z tego względu analizując konkretną firmę, należy dokładnie ustalić jej rzeczywisty model działalności.
Rozróżnienie to ma znaczenie także dla sposobu oceny efektywności. W przedsiębiorstwie transportowym szczególnie istotne mogą być stopień wykorzystania pojazdów, przebiegi bez ładunku, zużycie paliwa, koszty eksploatacji floty, terminowość dostaw oraz wykorzystanie czasu pracy kierowców. W przedsiębiorstwie prowadzącym działalność przede wszystkim spedycyjną większego znaczenia mogą nabierać natomiast jakość doboru przewoźników, marża na zleceniu, szybkość organizacji przewozu, dostępność odpowiednich zdolności transportowych oraz efektywność współpracy z podwykonawcami.
Spedycja pełni szczególną funkcję w łańcuchu dostaw, ponieważ integruje działania różnych uczestników procesu. Pomiędzy nadawcą i odbiorcą mogą występować przewoźnicy, operatorzy magazynowi, terminale przeładunkowe, przedsiębiorstwa obsługujące transport intermodalny, organy administracyjne oraz inne podmioty uczestniczące w realizacji przewozu. Spedytor może pełnić rolę organizatora, którego zadaniem jest zapewnienie właściwej koordynacji tych elementów.
Znaczenie takiej funkcji wzrasta wraz ze stopniem skomplikowania przewozu. Organizacja transportu krajowego wykonywanego jednym samochodem pomiędzy dwoma punktami wymaga zazwyczaj mniejszej liczby czynności niż organizacja przewozu międzynarodowego wykorzystującego kilka rodzajów transportu, wymagającego przeładunku, odprawy celnej lub spełnienia szczególnych wymogów dotyczących właściwości przewożonego ładunku.
W działalności spedycyjno-transportowej istotne znaczenie posiada więc dobór środka i sposobu przewozu do charakteru konkretnego zlecenia. Pod uwagę mogą być brane między innymi odległość, czas wymagany przez klienta, masa i objętość ładunku, podatność towaru na uszkodzenia, wymagania temperaturowe, dostępność infrastruktury oraz koszt.
Transport drogowy charakteryzuje się dużą elastycznością i możliwością realizowania dostaw bezpośrednich pomiędzy wieloma miejscami nadania i odbioru. Transport kolejowy może mieć szczególne znaczenie przy przemieszczaniu większych partii ładunków na dłuższych odległościach. Transport morski posiada fundamentalne znaczenie dla międzynarodowego przemieszczania dużych ilości towarów, natomiast lotniczy pozwala znacząco skrócić czas dostawy przy wysokich kosztach jednostkowych.
Możliwe jest również łączenie kilku gałęzi transportu w ramach jednego procesu. Transport intermodalny pozwala wykorzystywać mocne strony różnych środków transportu, ale jednocześnie zwiększa znaczenie właściwej organizacji przeładunków, dokumentacji i przepływu informacji.
Wybór rozwiązania transportowego nie powinien być więc analizowany wyłącznie z punktu widzenia najniższej ceny. Decyzja może wpływać także na czas realizacji, niezawodność dostawy, ryzyko uszkodzenia ładunku, poziom emisji, elastyczność oraz możliwość reagowania na zakłócenia.
Współczesny klient usług spedycyjnych oczekuje coraz częściej nie tylko przewiezienia towaru, ale również bieżącej informacji o realizowanym zleceniu. Przedsiębiorstwo powinno posiadać możliwość określenia statusu przesyłki, przewidywanego czasu dostawy oraz szybkiego poinformowania klienta w przypadku pojawienia się problemu.
Powoduje to, że przepływ informacji staje się równie ważny jak fizyczne przemieszczanie ładunku. Błąd w przekazaniu adresu, terminu, parametrów przesyłki czy wymagań dotyczących jej obsługi może prowadzić do opóźnienia, dodatkowych kosztów lub nawet niemożności prawidłowego wykonania przewozu.
Znaczącą rolę odgrywa w tym zakresie cyfryzacja. Systemy klasy TMS umożliwiają wspieranie planowania i obsługi zleceń transportowych, natomiast telematyka pozwala gromadzić dane dotyczące położenia pojazdów i wykonywanych tras. Integracja systemów przedsiębiorstwa z klientami i przewoźnikami może ograniczać konieczność wielokrotnego ręcznego wprowadzania tych samych danych.
Proces digitalizacji dokumentacji transportowej będzie w najbliższych latach dodatkowo wspierany przez rozwiązania przyjmowane na poziomie Unii Europejskiej. Rozporządzenie eFTI tworzy ramy dla elektronicznej wymiany wymaganych przepisami informacji dotyczących transportu towarowego. W 2026 r. trwa jeszcze przygotowanie tego systemu, natomiast jego pełne stosowanie przewidziano od 9 lipca 2027 r.
Z punktu widzenia przedsiębiorstw spedycyjno-transportowych oznacza to potrzebę dalszego przygotowywania procesów do cyfrowego obiegu danych. Elektroniczna dokumentacja może przyspieszyć wymianę informacji, ograniczać błędy oraz ułatwiać współpracę pomiędzy przedsiębiorcami i organami publicznymi, ale jednocześnie wymaga odpowiednich systemów informatycznych i właściwego zarządzania danymi.
Innym obszarem istotnych zmian pozostają regulacje transportu drogowego. Działalność przewoźników wykonujących międzynarodowy transport rzeczy na terenie Unii Europejskiej podlega między innymi wspólnym zasadom dostępu do rynku określonym w rozporządzeniu nr 1072/2009, które pozostaje obowiązującym elementem unijnych regulacji transportowych.
Znaczące obowiązki wynikają również z przepisów dotyczących czasu pracy i tachografów. Od 1 lipca 2026 r. wymagania dotyczące tachografów objęły także lekkie pojazdy użytkowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 2,5 t do 3,5 t wykonujące międzynarodowy transport drogowy lub kabotaż. Wcześniej zakończono także zasadniczy etap wymiany tachografów w cięższych pojazdach wykonujących przewozy międzynarodowe na inteligentne tachografy drugiej generacji.
Aktualność przepisów posiada zatem szczególne znaczenie dla przedsiębiorstwa transportowego. Zmiana regulacji może wpływać na organizację tras, wykorzystanie floty, obowiązki kierowców, dokumentację oraz koszty działalności. W przypadku przedsiębiorstwa działającego na rynku międzynarodowym konieczne jest uwzględnianie zarówno prawa krajowego, jak i regulacji Unii Europejskiej oraz odpowiednich przepisów właściwych dla wykonywanego rodzaju przewozu.
Sprawność przedsiębiorstwa spedycyjno-transportowego zależy jednak nie tylko od zgodności z przepisami. Istotną rolę odgrywa sposób organizacji podstawowych procesów operacyjnych.
Proces realizacji zlecenia rozpoczyna się zazwyczaj od przyjęcia informacji dotyczących potrzeb klienta. Konieczne może być ustalenie rodzaju i ilości ładunku, miejsca załadunku i rozładunku, wymaganych terminów, dodatkowych wymagań oraz warunków finansowych. Na podstawie tych informacji podejmowane są decyzje dotyczące sposobu realizacji przewozu.
Jeżeli przedsiębiorstwo korzysta z podwykonawców, istotnym etapem jest wybór przewoźnika. Cena usługi stanowi jeden z podstawowych czynników, ale nie powinna być jedynym kryterium. Znaczenie może posiadać wiarygodność kontrahenta, posiadane uprawnienia, dostępność odpowiedniego pojazdu, doświadczenie, terminowość, zakres ubezpieczenia oraz dotychczasowa jakość współpracy.
Dobór przewoźników posiada również wymiar związany z zarządzaniem ryzykiem. Niewłaściwie wybrany kontrahent może spowodować opóźnienie, uszkodzenie lub utratę ładunku, a konsekwencje problemu mogą ponosić nie tylko wykonujący przewóz podmiot, lecz również spedytor w relacji ze swoim klientem. Kodeks cywilny przewiduje odpowiedzialność spedytora za przewoźników i dalszych spedytorów, którymi posługuje się przy realizacji zlecenia, chyba że nie ponosi winy w ich wyborze.
Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo dysponuje własną flotą, pojawia się odrębna grupa problemów zarządczych. Konieczne jest planowanie wykorzystania pojazdów, kontrolowanie ich stanu technicznego, organizowanie serwisu, zarządzanie kosztami paliwa, opon i napraw, a także właściwe planowanie czasu pracy kierowców.
Szczególnym wyzwaniem są przebiegi wykonywane bez ładunku. Pojazd generuje wtedy koszty, ale nie realizuje podstawowej usługi przynoszącej przychód. Ograniczanie pustych przebiegów może więc stanowić jeden z ważnych obszarów doskonalenia efektywności transportu.
Nie zawsze możliwa jest jednak ich całkowita eliminacja. Charakter zleceń, rozmieszczenie klientów, sezonowość czy wymagania dotyczące rodzaju pojazdu mogą powodować, że znalezienie odpowiedniego ładunku powrotnego jest utrudnione. Zadaniem przedsiębiorstwa jest więc nie tyle osiągnięcie nierealnego poziomu zerowego, ile racjonalne ograniczanie niewykorzystanych przebiegów.
Podobny problem dotyczy wykorzystania przestrzeni ładunkowej. Przedsiębiorstwo powinno dążyć do takiej organizacji przewozów, która zapewnia odpowiednie wykorzystanie zdolności transportowych przy jednoczesnym przestrzeganiu ograniczeń dotyczących masy i właściwości przewożonych towarów.
Ocena efektywności wymaga zastosowania odpowiednich mierników. Sama wielkość przychodów nie dostarcza wystarczającej informacji o jakości funkcjonowania działu transportowego lub spedycyjnego.
W przedsiębiorstwie transportowym analizować można między innymi koszt jednego kilometra, udział pustych przebiegów, stopień wykorzystania floty, zużycie paliwa, terminowość dostaw, liczbę uszkodzeń oraz rentowność poszczególnych tras lub pojazdów.
W działalności spedycyjnej przydatne mogą być takie mierniki jak liczba obsługiwanych zleceń, średnia marża na zleceniu, terminowość realizacji, liczba reklamacji, czas potrzebny na zorganizowanie przewozu oraz jakość współpracy z przewoźnikami.
Dobór mierników powinien zależeć od rzeczywistego modelu działalności firmy X. Jeżeli jest ona przede wszystkim spedytorem organizującym przewozy za pomocą podwykonawców, analiza kosztów eksploatacji własnej floty nie będzie zasadniczym elementem oceny. Jeśli natomiast przedsiębiorstwo łączy funkcję spedytora i przewoźnika, konieczne będzie analizowanie obu grup wskaźników.
Efektywność operacyjna nie powinna być również utożsamiana wyłącznie z minimalizowaniem kosztów. Nadmierne ograniczanie kosztów może prowadzić do obniżenia jakości usługi, zwiększenia ryzyka opóźnień lub korzystania z nierzetelnych podwykonawców. Właściwa ocena wymaga więc uwzględnienia relacji pomiędzy kosztami, terminowością, jakością i bezpieczeństwem realizacji.
Istotnym obszarem jest jakość obsługi klienta. Przedsiębiorstwo może wykonać przewóz prawidłowo pod względem technicznym, ale jednocześnie nie spełnić oczekiwań klienta dotyczących informacji, elastyczności lub szybkości reagowania na zmianę sytuacji.
Szczególnego znaczenia nabiera reakcja na zakłócenia. Działalność transportowa jest podatna na oddziaływanie czynników, których przedsiębiorstwo nie zawsze jest w stanie całkowicie kontrolować. Korki, awarie, niekorzystne warunki atmosferyczne, ograniczenia infrastrukturalne, opóźnienia podczas załadunku czy zmiany dostępności przewoźników mogą wpływać na realizację zlecenia.
Sprawność przedsiębiorstwa ujawnia się w takich sytuacjach przede wszystkim poprzez zdolność do szybkiego pozyskania informacji, oceny skutków problemu, znalezienia alternatywnego rozwiązania oraz poinformowania klienta.
Z tego względu szczególnego znaczenia nabiera zarządzanie ryzykiem operacyjnym. Przedsiębiorstwo powinno nie tylko reagować na zdarzenia, które już wystąpiły, ale również identyfikować powtarzające się źródła problemów oraz przygotowywać sposoby działania na wypadek ich ponownego pojawienia się.
Innym istotnym zagadnieniem jest sezonowość. Popyt na transport może zmieniać się zależnie od branży klientów, okresu roku oraz sytuacji gospodarczej. Przy dużym zapotrzebowaniu problemem może być niedostateczna dostępność pojazdów, natomiast w okresie słabszego popytu przedsiębiorstwo dysponujące własną flotą może ponosić wysokie koszty niewykorzystanych zasobów.
Zmienność rynku jest jednym z argumentów przemawiających za analizą relacji pomiędzy flotą własną a zewnętrznymi przewoźnikami. Własne pojazdy mogą zapewniać większą kontrolę nad wykonaniem określonej części przewozów, natomiast podwykonawcy zwiększają elastyczność i pozwalają dostosowywać zdolności transportowe do bieżącej liczby zleceń.
Nie istnieje przy tym jeden model właściwy dla wszystkich przedsiębiorstw. Optymalna struktura zależy od rodzaju klientów, regularności przewozów, kierunków geograficznych, rodzaju ładunków i strategii firmy.
Właśnie dlatego analiza przedsiębiorstwa X powinna rozpoczynać się od dokładnego określenia jego modelu biznesowego. Konieczne jest ustalenie, czy firma wykonuje przewozy własnymi środkami transportu, organizuje transport przy wykorzystaniu podwykonawców, czy też łączy oba modele.
Dopiero na tej podstawie można prawidłowo przedstawiać strukturę organizacyjną, przebieg procesów oraz mierniki efektywności. Nie należy zakładać istnienia „działu spedycji i transportu”, jeżeli w rzeczywistej strukturze przedsiębiorstwa występują inne komórki lub podział odpowiedzialności.
Analogicznie sieć połączeń oraz zakres geograficzny działalności powinny zostać przedstawione na podstawie rzeczywistych danych firmy X. Jeżeli przedsiębiorstwo działa wyłącznie na rynku drogowym, nie ma potrzeby szczegółowego analizowania zarządzania transportem morskim, kolejowym i lotniczym w części praktycznej. Mogą one zostać przedstawione jedynie jako teoretyczne alternatywy w rozdziale pierwszym.
Jednym z najważniejszych współczesnych kierunków rozwoju działalności spedycyjno-transportowej pozostaje wykorzystanie danych. Każde zlecenie generuje informacje dotyczące trasy, przewoźnika, kosztu, terminu, czasu realizacji i ewentualnych niezgodności. Gromadzenie tych informacji stwarza możliwość późniejszego porównywania wyników.
Przedsiębiorstwo może dzięki temu identyfikować najbardziej rentowne kierunki, przewoźników osiągających najlepsze wyniki, powtarzające się przyczyny opóźnień oraz obszary generujące największe koszty.
Cyfryzacja pozwala więc przechodzić od decyzji podejmowanych wyłącznie na podstawie doświadczenia do decyzji wspieranych przez dane. Nie oznacza to utraty znaczenia wiedzy spedytora. Przeciwnie, odpowiednie systemy mogą ograniczyć czas poświęcany na powtarzalne czynności i pozostawić pracownikowi większą przestrzeń na obsługę sytuacji wymagających oceny i negocjacji.
Coraz większe możliwości oferują również rozwiązania automatyzujące planowanie tras, monitorowanie przesyłek, analizę danych i komunikację. Ich przydatność powinna być jednak oceniana z punktu widzenia rzeczywistych potrzeb przedsiębiorstwa, a nie samego faktu zastosowania nowej technologii.
Inwestycja w system informatyczny jest uzasadniona wtedy, gdy prowadzi przykładowo do skrócenia czasu obsługi zlecenia, ograniczenia liczby błędów, poprawy wykorzystania pojazdów lub zwiększenia jakości informacji przekazywanej klientowi.
Rozwój technologiczny wpływa również na kompetencje pracowników. Współczesny spedytor powinien nie tylko znać rynek przewoźników i zasady organizacji transportu, ale również sprawnie posługiwać się systemami informatycznymi, analizować dane oraz komunikować się z wieloma uczestnikami procesu.
Jednocześnie technologia nie eliminuje problemu relacji pomiędzy przedsiębiorstwami. Spedycja pozostaje działalnością silnie opartą na współpracy. Wiarygodny przewoźnik, sprawny przepływ informacji i odpowiednie zasady rozliczeń mogą mieć znaczenie porównywalne z techniczną jakością wykorzystywanych systemów.
Rozwój działalności firmy X powinien więc być rozpatrywany jednocześnie z perspektywy technologicznej, organizacyjnej i ekonomicznej. Wdrożenie nowego programu nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, jeżeli procesy pozostają źle zaprojektowane. Zakup większej liczby pojazdów nie będzie uzasadniony, jeżeli przedsiębiorstwo nie posiada odpowiedniego popytu. Zwiększenie liczby obsługiwanych zleceń nie zawsze oznacza natomiast poprawę rentowności.
Dlatego analiza perspektyw rozwoju powinna wynikać z wcześniejszej oceny obecnego sposobu działania. Dopiero identyfikacja mocnych i słabych stron procesów pozwala formułować uzasadnione propozycje usprawnień.
Celem niniejszej pracy jest przedstawienie i analiza organizacji działalności spedycyjno-transportowej w przedsiębiorstwie X oraz ocena wybranych aspektów jej funkcjonowania operacyjnego, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji przewozów, sposobu wykorzystania zasobów transportowych lub współpracy z przewoźnikami, problemów występujących w procesie realizacji zleceń oraz możliwości dalszego doskonalenia działalności.
Do celów szczegółowych można zaliczyć scharakteryzowanie roli spedycji i transportu w procesach logistycznych, określenie modelu działalności firmy X, przedstawienie przebiegu realizacji zlecenia transportowego, identyfikację najważniejszych problemów operacyjnych oraz wskazanie możliwych kierunków poprawy efektywności.
W części dotyczącej przedsiębiorstwa podstawę analizy powinny stanowić materiały dotyczące rzeczywistego funkcjonowania firmy X, między innymi dokumenty wewnętrzne, dane operacyjne, informacje dotyczące struktury i procesów, a zależnie od dostępności również wywiady lub rozmowy z pracownikami. Pozwala to oddzielić informacje teoretyczne od rzeczywistego obrazu badanego podmiotu.
Praca składa się z czterech zasadniczych rozdziałów. Rozdział pierwszy ma charakter teoretyczny i został poświęcony podstawom spedycji i transportu. W pierwszej kolejności przedstawione zostają definicje obu pojęć oraz różnice występujące pomiędzy działalnością spedytora i przewoźnika. Punktem odniesienia jest między innymi rozróżnienie umowy przewozu i umowy spedycji występujące w Kodeksie cywilnym.
Następnie omówiona zostaje rola spedycji w łańcuchu dostaw. Szczególną uwagę poświęcono jej funkcji koordynacyjnej, znaczeniu przepływu informacji oraz współpracy pomiędzy nadawcą, przewoźnikiem i odbiorcą.
Kolejna część rozdziału przedstawia podstawowe gałęzie transportu i kryteria ich wyboru. Omówienie transportu drogowego, kolejowego, morskiego, lotniczego oraz rozwiązań intermodalnych pozwala ukazać różnice dotyczące czasu, kosztów, elastyczności i możliwości przewozowych.
Rozdział pierwszy kończy charakterystyka najważniejszych regulacji prawnych dotyczących działalności spedycyjnej i transportowej. Uwzględnione zostają podstawowe przepisy krajowe oraz regulacje Unii Europejskiej odpowiednie do rodzaju działalności analizowanego przedsiębiorstwa. Przy transporcie drogowym szczególne znaczenie posiadają aktualne wymagania dotyczące dostępu do rynku, czasu prowadzenia pojazdów i tachografów.
Rozdział drugi został poświęcony charakterystyce przedsiębiorstwa X. W pierwszej kolejności przedstawione zostają podstawowe informacje dotyczące jego rozwoju i zakresu działalności. Opis powinien opierać się na rzeczywistych danych przedsiębiorstwa, bez przypisywania mu cech, których nie potwierdzają dostępne materiały.
Następnie przedstawiona zostaje struktura organizacyjna działalności spedycyjno-transportowej oraz zakres odpowiedzialności poszczególnych stanowisk i komórek. Pozwala to określić, w jaki sposób w przedsiębiorstwie podzielono zadania dotyczące przyjmowania zleceń, organizowania przewozów, kontaktu z klientami, współpracy z przewoźnikami oraz – jeżeli firma posiada własną flotę – zarządzania pojazdami i kierowcami.
Kolejna część obejmuje rodzaje usług oferowanych przez firmę X. Ich charakterystyka pozwala ustalić, czy przedsiębiorstwo koncentruje się na określonej gałęzi transportu, rodzaju ładunków, relacjach krajowych lub międzynarodowych oraz jakie dodatkowe usługi świadczy klientom.
Rozdział drugi kończy przedstawienie geograficznego zasięgu działalności i najważniejszych kierunków przewozowych, o ile odpowiednie dane przedsiębiorstwa są dostępne.
Rozdział trzeci posiada charakter analityczny. W pierwszej kolejności przedstawiony zostaje rzeczywisty przebieg procesu realizacji zlecenia – od kontaktu z klientem poprzez organizację przewozu aż do zakończenia realizacji i rozliczenia usługi.
Następnie analizowany jest sposób zarządzania zasobami potrzebnymi do realizacji przewozów. Jeżeli firma posiada własną flotę, przedmiotem analizy mogą być jej struktura, wykorzystanie, koszty i organizacja pracy. Jeżeli natomiast firma X działa przede wszystkim jako spedytor, właściwszym obszarem będzie dobór, weryfikacja i współpraca z przewoźnikami zewnętrznymi.
Kolejna część rozdziału dotyczy problemów operacyjnych. Mogą one obejmować między innymi opóźnienia, niewystarczającą dostępność środków transportu, wzrost kosztów, błędy informacyjne, reklamacje, problemy z podwykonawcami czy zakłócenia w realizacji tras. Zakres powinien zostać określony na podstawie sytuacji rzeczywiście występujących w badanym przedsiębiorstwie.
Rozdział trzeci kończy ocena efektywności działalności. Powinna ona zostać przeprowadzona przy wykorzystaniu mierników odpowiadających dostępnemu materiałowi badawczemu. Analizowane mogą być między innymi koszty, rentowność zleceń, terminowość, wykorzystanie pojazdów, udział pustych przebiegów, liczba reklamacji lub inne wskaźniki stosowane w firmie X.
Rozdział czwarty poświęcony został możliwościom dalszego rozwoju działalności spedycyjno-transportowej przedsiębiorstwa. W pierwszej kolejności przedstawione zostają współczesne rozwiązania wspierające zarządzanie transportem, w tym narzędzia telematyczne, systemy TMS oraz rozwiązania pozwalające automatyzować przepływ danych.
Szczególnie interesującym kierunkiem pozostaje digitalizacja dokumentacji transportowej. Pełne stosowanie unijnego systemu eFTI przewidziane jest od 9 lipca 2027 r., dlatego w pracy przygotowywanej w 2026 r. może być on analizowany właśnie jako jedno z przyszłych uwarunkowań cyfryzacji branży.
Następnie przedstawione zostają możliwości rozwoju usług w kontekście sytuacji przedsiębiorstwa oraz zmian zachodzących w jego otoczeniu. Propozycje te powinny wynikać z wyników analizy przeprowadzonej w rozdziale trzecim.
Kolejna część może dotyczyć planów strategicznych firmy X, ale wyłącznie w przypadku dostępu do rzeczywistych dokumentów lub informacji pochodzących od kierownictwa przedsiębiorstwa. Jeżeli takich danych nie ma, bardziej właściwe będzie przedstawienie rekomendowanych kierunków rozwoju zamiast przypisywania firmie planów, których nie można potwierdzić.
Ostatni podrozdział poświęcony zostaje możliwości wykorzystania nowych technologii do usprawniania procesów spedycyjnych i transportowych. Analiza powinna odnosić konkretne rozwiązania do zidentyfikowanych wcześniej problemów, tak aby technologia nie była przedstawiana jako cel sam w sobie.
Przyjęta struktura pracy pozwala przejść od wyjaśnienia podstawowych zagadnień spedycji i transportu, poprzez charakterystykę badanego przedsiębiorstwa, aż do analizy jego procesów i możliwości ich doskonalenia. Szczególnego znaczenia nabiera przy tym zachowanie rozróżnienia pomiędzy działalnością spedycyjną i przewozową.
W przypadku firmy X ustalenie rzeczywistej relacji pomiędzy tymi funkcjami powinno stanowić jeden z podstawowych elementów badania. Od odpowiedzi na pytanie, czy przedsiębiorstwo przede wszystkim organizuje przewozy, wykonuje je własnymi środkami czy stosuje model mieszany, zależy bowiem zarówno sposób przedstawienia procesów, jak i dobór kryteriów późniejszej oceny.
Działalność spedycyjno-transportowa jest systemem, w którym efektywność wynika ze współdziałania wielu elementów: ludzi, pojazdów, przewoźników zewnętrznych, informacji, technologii i procedur. Doskonalenie jednego z nich może przynieść ograniczone rezultaty, jeżeli pozostałe nie funkcjonują prawidłowo.
Dlatego analiza przedsiębiorstwa X powinna zmierzać nie tylko do opisania jego działalności, lecz również do wskazania zależności pomiędzy organizacją procesów a uzyskiwanymi rezultatami. Pozwala to określić obszary wymagające poprawy oraz sformułować rekomendacje, które mogą służyć zwiększeniu efektywności, jakości i niezawodności realizowanych usług.